WEBVTT
00:00:00.690 --> 00:01:24.800
..:: ارائه شده توسط وب سايت بلبل جان ::..
.:: www.bolboljan.net ::.
00:01:25.690 --> 00:01:28.800
کیهان
اودیسهای فضازمانی
00:01:38.940 --> 00:01:42.750
ما با معمایی بدنیا اومدیم
00:01:42.780 --> 00:01:44.780
معمایی که حداقل
00:01:44.820 --> 00:01:47.050
از وقتی انسان بودهایم
همراه ماست
00:01:48.820 --> 00:01:52.420
در این دنیای کوچک
00:01:52.460 --> 00:01:55.360
زیر پتوی ستارهها بیدار شدیم
00:01:55.390 --> 00:01:58.700
مثل بچهای که
جلوی دری رها شده
00:01:58.730 --> 00:02:01.200
بدون یادداشتی
00:02:01.230 --> 00:02:03.870
که بگه از کجا اومدیم، کی هستیم
00:02:03.900 --> 00:02:07.270
جهان ما چطور به وجود اومد
00:02:07.310 --> 00:02:11.570
و بدون ایدهای که چطور
از انزوای کیهانی خود بیرون بیاییم
00:02:11.610 --> 00:02:15.280
باید همه رو
خودمون میفهمیدیم
00:02:20.120 --> 00:02:22.150
بهترین چیزی که داشتیم
00:02:22.190 --> 00:02:23.620
هوشمون بود،
00:02:23.660 --> 00:02:27.320
مخصوصا نعمت تشخیص الگو
00:02:27.360 --> 00:02:29.630
که طی اعصار متمادی تکامل تقویت شد
00:02:29.660 --> 00:02:32.800
نعمتی که برای تشخیص شکار و شکارچی خوب بود
00:02:32.830 --> 00:02:36.330
گیاهان سمی را از مغذی تشخیص میداد
00:02:36.370 --> 00:02:39.370
باعث میشد شانس بیشتری برای زندگی و تولید مثل باشه
00:02:39.400 --> 00:02:41.810
اونها زنده موندند و اون ژنهای تشخیص الگو رو
00:02:41.840 --> 00:02:43.210
با این مزیتهای واضح
00:02:43.240 --> 00:02:45.310
منتقل کردند
00:02:45.340 --> 00:02:47.880
تمدنهای سرتاسر سیاره
00:02:47.910 --> 00:02:50.550
به ستارههای یکسانی نگاه کردند
00:02:50.580 --> 00:02:53.320
و تصاویر متفاوتی
اون بالا دیدند
00:03:00.360 --> 00:03:02.790
ما از این نعمت تشخیص الگو در طبیعت استفاده کردیم
00:03:02.830 --> 00:03:05.730
تا تقویم رو از آسمون بخونیم
00:03:08.500 --> 00:03:11.200
پیامهای نوشته شده
در ستارهها
00:03:11.240 --> 00:03:13.070
به پدران و
مادران ما میگفت
00:03:13.100 --> 00:03:15.970
کی کمپ بزنند
و کی حرکت کنند
00:03:16.010 --> 00:03:17.580
چه موقع کوچ رمهها
00:03:17.610 --> 00:03:19.580
و باران
و سرما در راهه
00:03:19.610 --> 00:03:21.850
و چه موقع برای مدتی
میتونن توقف کنن
00:03:21.880 --> 00:03:23.850
وقتی ارتباط مستقیمی
بین حرکت ستارگان
00:03:23.880 --> 00:03:25.380
و گردش فصلی
حیات روی زمین
00:03:25.420 --> 00:03:27.490
پیدا کردند
00:03:27.520 --> 00:03:29.550
طبیعتا، نتیجه گرفتند
00:03:29.590 --> 00:03:31.320
که اتفاقی که اون بالا داره میافته
00:03:31.360 --> 00:03:33.720
باید به ما، این پایین مربوط باشه
00:03:33.760 --> 00:03:35.560
منطقیه، نه؟
00:03:35.590 --> 00:03:37.330
اگر آسمان، تقویم بود
00:03:37.360 --> 00:03:39.560
و کسی یک یادداشت
بالاش میچسبوند
00:03:39.600 --> 00:03:42.500
به غیر از یک پیام
چی میتونست باشه؟
00:03:42.530 --> 00:03:45.700
پس وقتی فرمان الهی
ناگهان
00:03:45.740 --> 00:03:49.510
با ظهور یک ستاره دنبالهدار مختل شد
00:03:49.540 --> 00:03:51.710
انسانها اون رو به خود گرفتند
00:03:51.740 --> 00:03:53.610
واقعا میتونیم سرزنششون کنیم؟
00:03:53.650 --> 00:03:56.210
در گذشته، اونها توضیح منطقی دیگهای
00:03:56.250 --> 00:03:57.720
برای اتفاق پیش اومده نداشتند
00:03:57.750 --> 00:03:59.350
این خیلی قبلتر از موقعی بود
00:03:59.380 --> 00:04:01.290
که کسی حتی بتونه زمین رو
00:04:01.320 --> 00:04:03.420
سیارهای چرخان با محوری کج تصور کنه
00:04:03.460 --> 00:04:05.060
که دور خورشید در گردشه
00:04:05.090 --> 00:04:08.860
همه تمدنهای کهن بشری این اشتباه رو کردند
00:04:08.890 --> 00:04:11.100
که ستاره دنباله دار
00:04:11.130 --> 00:04:13.930
باید پیامی از خدایان... یا خدایی خاص باشه
00:04:13.970 --> 00:04:17.230
و تقریبا به طور یکسان، پیشینیان ما نتیجه گرفتند
00:04:17.270 --> 00:04:21.070
که خبر، خوب نیست
00:04:21.110 --> 00:04:23.810
مهم نبود شما یک آزتک
00:04:23.840 --> 00:04:28.550
آنگلو-ساکسون، بابلی یا هندو باشید
00:04:28.580 --> 00:04:31.950
ستارههای دنبالهدار فال شوم سرنوشت بودند
00:04:31.980 --> 00:04:33.550
تنها تفاوت میان آنها
00:04:33.590 --> 00:04:35.850
ماهیت دقیق فاجعه در پیش رو بود
00:04:37.620 --> 00:04:42.460
"Dis-aster"
کلمه یونانی برای "ستاره شوم"
00:04:42.490 --> 00:04:44.600
برای قوم ماسای در شرق آفریقا
00:04:44.630 --> 00:04:45.830
ستاره دنبالهدار به معنای خشکسالی بود
00:04:45.860 --> 00:04:47.670
برای قوم زولو در جنوب
00:04:47.700 --> 00:04:49.230
به معنی جنگ
00:04:49.270 --> 00:04:51.340
برای مردم اگهاپ
در غرب
00:04:51.370 --> 00:04:53.270
یعنی مریضی
00:04:53.310 --> 00:04:54.510
برای جاگای زئیر
00:04:54.540 --> 00:04:58.080
مشخصا "آبله"
00:04:58.110 --> 00:04:59.510
برای همسایگان آنها، قوم لوبا
00:04:59.540 --> 00:05:03.280
ستاره دنبالهدار
مرگ یک پیشوا را پیشگویی میکرد
00:05:03.320 --> 00:05:07.280
چینیهای باستان به طرز قابل توجهی
روشمند بودند
00:05:07.320 --> 00:05:11.190
با شروع در ۱۴۰۰ قبل از میلاد
00:05:11.220 --> 00:05:13.590
شروع کردند به ثبت
و فهرستبندی
00:05:13.630 --> 00:05:15.330
ظهور ستارههای دنبالهدار
00:05:15.360 --> 00:05:16.760
یک ستاره با ۳ دنباله
00:05:16.800 --> 00:05:18.530
به معنی بلایی برای کشور بود
00:05:18.560 --> 00:05:20.030
ستاره با ۴ دنباله
00:05:20.070 --> 00:05:22.330
نشان میداد که مرضی همهگیر
در راه است
00:05:22.370 --> 00:05:25.170
استعداد انسان
در تشخیص الگو
00:05:25.200 --> 00:05:27.200
شمشیری دو لبه است
00:05:27.240 --> 00:05:29.710
ما مخصوصا در پیدا کردن
الگوهایی
00:05:29.740 --> 00:05:32.710
که واقعا وجود ندارند
خوب عمل میکنیم
00:05:32.740 --> 00:05:35.180
چیزی که معروفه به
"تشخیص الگوی اشتباه"
00:05:39.480 --> 00:05:41.390
ما عاشق خاص بودن هستیم
00:05:41.420 --> 00:05:43.950
برای نشانههای اینکه، وجود شخص ما
00:05:43.990 --> 00:05:46.390
معنای خاصی برای عالم داره
00:05:48.660 --> 00:05:51.030
با این هدف، همگی به حدی مشتاقیم
00:05:51.060 --> 00:05:53.160
خودمون و بقیه رو گول بزنیم
00:05:53.200 --> 00:05:56.700
که تصویر مقدسی در یک ساندویچ پنیر تنوری، ببینیم
00:05:56.740 --> 00:05:59.840
یا هشداری الهی در یک ستاره دنبالهدار پیدا کنیم
00:05:59.870 --> 00:06:02.570
امروزه، دقیقا میدونیم ستارههای دنبالهدار از کجا میان
00:06:02.610 --> 00:06:05.940
و از چی ساخته شدن
00:06:07.880 --> 00:06:09.680
سفینه خیال ما
00:06:09.720 --> 00:06:13.520
که سوختی مساوی از علم و خیال داره
00:06:13.550 --> 00:06:17.590
میتونه ما رو به هرجایی از
فضا و زمان ببره
00:06:17.620 --> 00:06:19.990
میتونه سریعتر از نور حرکت کنه
00:06:20.030 --> 00:06:21.390
و چیزهایی رو به تصویر بکشه
00:06:21.430 --> 00:06:23.390
که قابل رویت نیستن
00:06:23.430 --> 00:06:25.700
این سفینه ما رو به
قلمرویی اسرارآمیز میبره
00:06:25.730 --> 00:06:28.370
که یکسال نوری
از خورشید فاصله داره
00:06:29.570 --> 00:06:31.600
این ازدحام دنیاها چیه؟
00:06:31.640 --> 00:06:34.070
به دست فضاییها
تشکیل شده؟
00:06:34.110 --> 00:06:35.340
نه
00:06:35.370 --> 00:06:36.770
فقط جاذبه
00:06:36.810 --> 00:06:39.210
اینها دوران خوش گذشته هستن
00:06:39.240 --> 00:06:42.350
توده کوههایی از سنگ و یخ
00:06:42.380 --> 00:06:45.120
بقایای تولد منظومه شمسی
00:06:45.150 --> 00:06:47.350
اسمش هست ابر اورت
00:06:47.390 --> 00:06:49.920
که از نام یان اورت، اخترشناس هلندی گرفته شده
00:06:49.960 --> 00:06:51.190
که وجودش رو در ۱۹۵۰
00:06:51.220 --> 00:06:53.620
پیشبینی کرده بود
00:06:53.660 --> 00:06:55.930
او سعی داشت پارادوکسی رو حل کنه
00:06:55.960 --> 00:06:59.260
راههای زیادی برای مرگ ستارههای دنبالهدار وجود داره
00:06:59.300 --> 00:07:01.530
چون اونها از مدار سیارات عبور میکنن
00:07:01.570 --> 00:07:03.870
مدام با اونها برخورد میکنن
00:07:03.900 --> 00:07:06.870
ستارههای دنبالهدار عموما از یخاند
00:07:06.910 --> 00:07:08.710
بنابراین هر موقع به خورشید نزدیک میشن
00:07:08.740 --> 00:07:11.710
بخشی از خودشون رو
در جریان تبخیر از دست میدن
00:07:11.740 --> 00:07:14.110
و بعد از هزاران
رفت و آمد
00:07:14.150 --> 00:07:16.150
یخ اونها تماما از بین میره
00:07:16.180 --> 00:07:19.220
و از دنبالهدار، یک سیارک باقی میمونه
00:07:19.250 --> 00:07:22.150
ستارههای دنبالهدار از لحاظ گرانشی، میتونن به بیرون از منظومه شمسی پرت بشن
00:07:22.190 --> 00:07:24.120
و به فضا تبعید بشن
00:07:24.160 --> 00:07:25.760
و بازهم، هرجوری هست
00:07:25.790 --> 00:07:27.590
ستارههای دنبالهدار خواهند اومد
00:07:27.630 --> 00:07:30.260
اورت و ستارهشناسان دیگر فکر میکردند
00:07:30.300 --> 00:07:32.430
"ستارههای دنبالهدار از کجا میان؟"
00:07:34.770 --> 00:07:37.770
اورت نرخ ظهور ستارههای دنبالهدار
جدید رو اندازه گرفت
00:07:37.800 --> 00:07:39.770
و نتیجه گرفت که حتما
00:07:39.810 --> 00:07:41.570
ازدحام وسیع و
کروی شکلی از آنها
00:07:41.610 --> 00:07:43.770
در فاصله چند سال نوری
00:07:43.810 --> 00:07:46.210
خورشید رو فراگرفته
00:07:48.280 --> 00:07:51.750
منطق اورت هنوز هم پابرجاست
00:07:51.780 --> 00:07:54.150
حتی بعد از تمام اکتشافاتی که در مورد ستارههای دنبالهدار
00:07:54.190 --> 00:07:56.950
و منظومه شمسی، دههها بعد از اون انجام دادیم
00:07:56.990 --> 00:07:59.960
و هنوز، ابر اورت منظرهایست
00:07:59.990 --> 00:08:02.860
که کسی تا حالا ندیده
00:08:02.890 --> 00:08:04.130
و نه تواناییشو داریم
00:08:04.160 --> 00:08:06.430
اونجا تاریکه
00:08:06.470 --> 00:08:09.530
و فاصله هر دنبالهدار تا نزدیکترین همسایهاش
00:08:09.570 --> 00:08:11.500
تقریبا از زمین تا زحله
00:08:11.540 --> 00:08:14.710
اما علم قدرتهای خاص خودمون رو بهمون داده
00:08:14.740 --> 00:08:16.810
علم به یان اورت
00:08:16.840 --> 00:08:18.840
نعمت پیشگویی داد
00:08:18.880 --> 00:08:21.210
اورت همچنین اولین نفری بود که به درستی
00:08:21.250 --> 00:08:23.180
فاصله خورشید تا
00:08:23.220 --> 00:08:24.680
مرکز کهکشان ما رو تخمین زد
00:08:24.720 --> 00:08:26.650
دستاورد بزرگیه
00:08:26.690 --> 00:08:29.020
اینکه ببینیم در کجای راه شیری قرار داریم
00:08:29.050 --> 00:08:30.490
ستاره ما
00:08:30.520 --> 00:08:33.190
حدود ۳۰ هزار سال نوری
از مرکز فاصله داره
00:08:33.230 --> 00:08:34.630
اورت همچنین
00:08:34.660 --> 00:08:36.460
اولین کسی بود که از تلسکوپی رادیویی
00:08:36.500 --> 00:08:38.800
برای ترسیم ساختار حلزونی کهکشان استفاده کرد
00:08:38.830 --> 00:08:41.900
و کشف کرد که
مرکز کهکشان ما
00:08:41.930 --> 00:08:45.340
محل انفجاری غولآسا بوده
00:08:45.370 --> 00:08:46.570
اولین نشانه برای اینکه
00:08:46.610 --> 00:08:48.070
شاید سیاهچالهای فوقالعاده عظیم
00:08:48.110 --> 00:08:50.140
در اون ناحیه پنهان باشه
00:08:50.180 --> 00:08:51.810
این واقعیت که بیشتر ما
00:08:51.840 --> 00:08:54.050
اسم قتلعام کنندهها رو میدونیم
00:08:54.080 --> 00:08:55.880
اما هیچوقت اسم یان اورت به گوشمون نخورده
00:08:55.910 --> 00:08:58.120
چیزی در موردمون میگه؟
00:09:07.060 --> 00:09:09.660
ابر اورت آنچنان عظیمه
00:09:09.700 --> 00:09:12.200
که یکی از ستارههای دنبالهدارش
حدود یک میلیون سال طول میکشه
00:09:12.230 --> 00:09:15.100
تا یک دور
دور خورشید بزنه
00:09:18.470 --> 00:09:20.670
اینجا، در لبه
منظومه شمسی
00:09:20.710 --> 00:09:23.840
حتی کششی کوچک
از گرانش یک ستاره گذرا
00:09:23.880 --> 00:09:25.840
میتونه بعضی از این
ستارههای دنبالهدار رو
00:09:25.880 --> 00:09:29.150
از اسارت جاذبه خورشید
آزاد کنه
00:09:32.880 --> 00:09:35.920
بعضی از ستارههای دنبالهدار
به بیرون از منظومه شمسی پرت میشن
00:09:35.950 --> 00:09:37.390
و در فضای بینستارهای سرگردان میشن
00:09:37.420 --> 00:09:39.820
اما بقیه، سرنوشت متفاوتی دارن
00:09:46.630 --> 00:09:49.570
این یکی در حال سقوط
به سمت خورشیده
00:09:49.600 --> 00:09:52.300
در حال سرعت گرفتن
در سقوطی آزاد
00:09:52.340 --> 00:09:54.770
که صدها هزار سال
ادامه داشته
00:09:56.640 --> 00:09:58.880
وقتی جاذبه نپتون
تکون دیگهای بهش میده
00:09:58.910 --> 00:10:02.380
تغییر کوچکی
در مسیر ایجاد میشه
00:10:02.410 --> 00:10:03.950
مشتری مقتدر، حجیمترین جسم
00:10:03.980 --> 00:10:05.380
در منظومه شمسی ما
00:10:05.420 --> 00:10:08.090
بعد از خورشید، دنبالهدار رو
00:10:08.120 --> 00:10:10.120
با قدرت گرانشش جذب میکنه
00:10:10.160 --> 00:10:12.590
و مسیرش رو کج میکنه
00:10:15.930 --> 00:10:20.560
وقتی ستاره دنبالهدار ما
به منظومه شمسی درونی میرسه
00:10:20.600 --> 00:10:24.600
گرمای خورشید اون رو میپزه
00:10:31.940 --> 00:10:35.680
دگرگونی زیبایی
آغاز میشه
00:10:35.710 --> 00:10:38.450
توده یخ بیمصرف و خاکستری
00:10:38.480 --> 00:10:41.950
حالا مزین به هالهای درخشان
00:10:41.990 --> 00:10:44.390
و یک دنباله است
00:10:51.200 --> 00:10:52.960
این لایهها داستان چگونه
00:10:53.000 --> 00:10:54.300
درست شدن ستارههای دنبالهدار رو
00:10:54.330 --> 00:10:56.730
در حدود ۴ میلیارد سال پیش بازگو میکنند
00:11:01.170 --> 00:11:04.840
در مدت ۴۰ هزار نسل
از بشریت
00:11:04.880 --> 00:11:07.450
باید تقریبا ۱۰۰ هزار
ظهور دنبالهداری روشن
00:11:07.480 --> 00:11:09.210
اتفاق افتاده باشه
00:11:09.250 --> 00:11:11.120
برای اون همه وقت
00:11:11.150 --> 00:11:15.950
بهترین کاری که میتونستیم بکنیم
نگاه کردن با ناچاری به آسمان بوده
00:11:15.990 --> 00:11:18.460
زندانیان زمین که
راه به جایی نداشتند
00:11:18.490 --> 00:11:21.590
تا توضیحی ورای
احساس گناه و ترسهای ما بیابند
00:11:23.260 --> 00:11:26.460
اما بعد دوستیای بین دو مرد اتفاق افتاد
00:11:26.500 --> 00:11:29.200
که منجر به انقلابی ماندگار در افکار بشر شد
00:11:31.340 --> 00:11:34.370
آیزک نیوتون و ادموند هالی
فکرش رو هم نمیکردند
00:11:34.410 --> 00:11:38.140
که همکاری اونها
سرانجام ما رو
00:11:38.180 --> 00:11:41.610
از زندان طولانی این
جهان کوچک نجات داد
00:11:49.380 --> 00:11:51.140
دنبالهدار ۱۶۶۴
00:11:51.180 --> 00:11:54.750
وحشتی به جان
اروپا انداخت
00:11:54.780 --> 00:11:57.320
و وحشت با آمدن
طاعون
00:11:57.350 --> 00:12:00.520
و آتشسوزی بزرگ لندن
توجیه شد
00:12:01.920 --> 00:12:05.360
آن هنگام، با موهای بلند خونین
00:12:05.390 --> 00:12:08.660
ستارهای مشتعل
دنیا را با خشکسالی
00:12:08.690 --> 00:12:13.400
طاعون و مرگ تهدید میکرد
00:12:15.030 --> 00:12:17.700
برای شاهزادهها، مرگ بود
00:12:18.870 --> 00:12:21.910
برای پادشاهیها، صلیبهای بسیار
00:12:21.940 --> 00:12:26.210
برای همه طبقات
خسارات ناگزیر
00:12:26.250 --> 00:12:29.250
برای گلهداران، فساد
00:12:29.280 --> 00:12:32.120
برای کشاورزان، فصلهای بیچارگی
00:12:32.150 --> 00:12:36.720
برای دریانوردان، طوفانها
00:12:36.760 --> 00:12:40.730
برای شهرها، غارت
00:12:47.800 --> 00:12:50.130
اما برای یک کودک
00:12:50.170 --> 00:12:52.900
ستاره دنبالهدار
ذرهای ترسناک نبود
00:12:57.680 --> 00:13:02.080
برای اون
چیزی شگفتانگیز بود
00:13:02.110 --> 00:13:05.150
مثل همه ما
ادموند هالی کنجکاو به دنیا اومد
00:13:05.180 --> 00:13:07.290
ای وای!
00:13:07.320 --> 00:13:10.420
اون خوششانس بود که
پدری داشت که کنجکاوی اونو
00:13:10.460 --> 00:13:12.120
تشویق و تغذیه کرد
00:13:12.160 --> 00:13:15.160
بهترین ابزار علمی رو
براش خرید
00:13:15.190 --> 00:13:17.100
و حتی روی سفر علمی او سرمایهگذاری کرد
00:13:17.130 --> 00:13:20.130
تا اولین نقشه دقیق ستارههای
نیمکره جنوبی رو درست کنه
00:13:20.170 --> 00:13:23.000
هالی وقتی ۲۰ ساله بود
از آکسفورد انصراف داد
00:13:23.040 --> 00:13:24.970
و راهی سنت هلنا شد
00:13:25.000 --> 00:13:28.510
جزیرهای زیر خط استوا
در کناره غربی آفریقا
00:13:33.850 --> 00:13:35.610
ای وای
00:13:35.650 --> 00:13:37.750
مشکل این بود
که هیچکس به هالی نگفته بود
00:13:37.780 --> 00:13:39.620
که هوای سنت هلنا
00:13:39.650 --> 00:13:43.620
اصولا بده، حدودا
دوازده ماه ناامیدکننده
00:13:43.660 --> 00:13:48.630
طول کشید تا تونست ستارههای جنوبی رو
به اندازه کافی ببینه تا نقشه کاملی درست کنه
00:13:48.660 --> 00:13:52.660
حالا خدایان و پهلوانان یونان باستان
00:13:52.700 --> 00:13:55.800
دست به دست اسطورههای دوره
و زمانه نو داده بودند
00:13:55.840 --> 00:14:00.000
یک توکان، یک قطبنما
یک مرغ بهشتی
00:14:08.380 --> 00:14:11.380
وقتی هالی با نیمه دیگه آسمان به خونه برگشت
00:14:11.420 --> 00:14:13.350
نقشه او مفهوم تازهای گرفت
00:14:13.390 --> 00:14:16.520
حالا بازرگانان و کاشفان، میتونستن با ستارهها رهیابی کنن
00:14:16.560 --> 00:14:18.290
که از هرجای زمین قابل رویت بودن
00:14:18.320 --> 00:14:21.360
در اون زمان، انجمن جهانی لندن
00:14:21.390 --> 00:14:23.560
مرکز مبادله اکتشافات علمی دنیا بود
00:14:23.600 --> 00:14:26.330
شعارش، "Nullius in verba,"
00:14:26.370 --> 00:14:29.070
جوهره روش علمی بود
00:14:29.100 --> 00:14:32.070
عبارت لاتینی برای "با چشمهای خودت ببین"
00:14:32.100 --> 00:14:35.740
به عبارت دیگه، "اعتبار را زیر سوال ببر"
00:14:35.770 --> 00:14:37.410
اطلس ستاره هالی
00:14:37.440 --> 00:14:39.710
نظر متصدیان آزمایشات انجمن را جلب کرد
00:14:39.750 --> 00:14:41.480
اگر میتونستم نشونتون میدادم
00:14:41.510 --> 00:14:44.550
اما عکسی از رابرت هوک باقی نمونده
00:14:44.580 --> 00:14:47.550
فقط توصیفهای معاصرانش هست
00:14:47.590 --> 00:14:50.860
بهش میگفتن "نحیف، خمیده، زشت"
00:14:50.890 --> 00:14:53.990
او احتمالا مخترعترین فردی بود که میزیست
00:14:54.030 --> 00:14:55.760
و جدای از ظاهرش
00:14:55.790 --> 00:14:58.900
در کل لندن بیشترین درخواست رو برای حضور در مهمانیها داشت
00:14:58.930 --> 00:15:00.670
چرا؟
00:15:00.700 --> 00:15:03.170
کنجکاوی سیریناپذیر هوک
00:15:03.200 --> 00:15:05.240
کاملا همهچیز رو شامل میشد
00:15:07.370 --> 00:15:10.210
هوک عالم کوچکی
کشف کرده بود
00:15:10.240 --> 00:15:13.580
و ما هنوز، به اسمی که براش گذاشت
صداش میزنیم، سلول
00:15:13.610 --> 00:15:15.380
هوک سلول رو
با نگاه کردن به
00:15:15.410 --> 00:15:18.120
تکهای از یک چوب پنبه
با یکی از اختراعات خودش، کشف کرد
00:15:18.150 --> 00:15:20.590
میکروسکوپ مرکب
00:15:20.620 --> 00:15:23.920
اون جنبههایی از نظریه
تکامل داروین رو
00:15:23.960 --> 00:15:27.030
حدود ۲۰۰ سال قبلتر، پیشبینی کرده بود
00:15:27.060 --> 00:15:29.130
هوک همچنین
تلسکوپ رو بهبود داد
00:15:29.160 --> 00:15:31.760
طرحهایی که از اجرام نجومی
که میدید، کشیده
00:15:31.800 --> 00:15:33.900
گواهیست بر
دقت عجیب و غربیش
00:15:33.930 --> 00:15:38.400
پس از اینکه آتشسوزی بزرگ
مرکز لندن رو در ۱۶۶۶ نابود کرد
00:15:38.440 --> 00:15:41.210
هوک با آرشیتکتی به نام
کریستوفر رن همکاری کرد
00:15:41.240 --> 00:15:44.280
تا شهر را از نو طراحی و بازسازی کنند
00:15:44.310 --> 00:15:48.210
هوک جلودار تجربهگرایی
در عصر خود بود
00:15:48.250 --> 00:15:49.580
او با استفاده از فنرها
00:15:49.620 --> 00:15:51.320
قانون قابلیت ارتجاع رو
نتیجه گرفت
00:15:51.350 --> 00:15:53.820
که امروز به قانون هوک معروفه
00:15:53.850 --> 00:15:56.290
اون پمپ هوا رو کامل کرد
00:15:56.320 --> 00:15:58.660
آخر تکنولوژی در عصر خودش
00:15:58.690 --> 00:16:02.430
و از اون برای آزمایش روی تنفس و صدا استفاده کرد
00:16:02.460 --> 00:16:05.460
و او شاهدانه رو تجربه کرد
00:16:05.500 --> 00:16:08.130
به نشستی در انجمن سلطنتی
گزارش داد
00:16:08.170 --> 00:16:10.800
که دوست دریانوردش
00:16:10.840 --> 00:16:13.400
"اونقدری اینو تجربه کرده"
00:16:13.440 --> 00:16:15.010
که دلیلی برای ترس نیست
00:16:15.040 --> 00:16:17.940
چه بسا دلیلی هم برای خندیدن باشه
00:16:22.180 --> 00:16:24.820
اما قهوه مخدر انتخابی انگلیس
00:16:24.850 --> 00:16:26.320
در قرن ۱۷ بود
00:16:26.350 --> 00:16:28.820
قهوهخانهها سرتاسر لندن پخش شده بودند
00:16:41.170 --> 00:16:44.200
اینجا جایی بود که مردم میومدن تا خبر بگیرن
00:16:44.240 --> 00:16:47.940
کار جدیدی دست و پا کنن و تبادل نظر کنن
00:16:47.970 --> 00:16:50.340
قهوهخونه در جامعهای درگیر طبقات
00:16:50.380 --> 00:16:53.010
مامن برابری و تساوی بود
00:16:53.050 --> 00:16:55.680
اینجا، فردی فقیر لازم نبود صندلیشو
00:16:55.710 --> 00:16:58.480
به یه ثروتمند بده، یا تسلیم عقایدش باشه
00:16:58.520 --> 00:17:00.820
اینجا یه جورایی آزمایشگاه دموکراسی بود
00:17:00.850 --> 00:17:03.490
در چنین جو کافئینزدهای
00:17:03.520 --> 00:17:08.230
هالی و هوک، کریستوفر رن رو ملاقات کردن تا در مورد معمایی عمیق بحث کنند
00:17:08.260 --> 00:17:11.660
چرا سیارهها اینطور حرکت میکنند؟
00:17:11.700 --> 00:17:14.200
ستارهشناس، یوهانس کپلر، نشان داده بود
00:17:14.230 --> 00:17:15.700
هشتاد سال پیشتر
00:17:15.730 --> 00:17:18.300
که چرخش سیارات
به دور خورشید
00:17:18.340 --> 00:17:21.710
دایره کامل نیست
بلکه در واقع بیضیست
00:17:21.740 --> 00:17:25.010
و هر چه سیاره
به خورشید نزدیکتر باشد
00:17:25.040 --> 00:17:27.980
سریعتر حرکت میکند
00:17:28.010 --> 00:17:29.870
چرا؟
00:17:30.280 --> 00:17:32.850
میتونه یه نیروی نامرئی از طرف خورشید
00:17:32.850 --> 00:17:34.490
مسئول این تغییر حرکت باشه؟
00:17:34.490 --> 00:17:36.220
اگر آره، چطوری عمل میکنه؟
00:17:36.220 --> 00:17:39.620
ممکنه یه قانون ساده ریاضی توضیحش بده؟
00:17:39.630 --> 00:17:43.430
شاید یه چیزی مثل قانون قابلیت ارتجاع هوک؟
00:17:46.970 --> 00:17:48.730
شاید
00:17:48.770 --> 00:17:50.370
اما هر چه کریستوفر رن تلاش کرد
00:17:50.400 --> 00:17:51.700
نتونست متوجه بشه
00:17:53.040 --> 00:17:54.540
زحمتهام به هیچ جایی نرسید
00:17:54.570 --> 00:17:56.040
در توان من نیست
00:17:56.080 --> 00:17:58.040
کتابی به ارزش ۴۰ شیلینگ
00:17:58.080 --> 00:17:59.580
به کسی میدم که بتونه حلش کنه
00:17:59.610 --> 00:18:01.710
اون کتاب مال منه، آقای رن
00:18:01.750 --> 00:18:03.080
من قبلا محاسباتشو انجام دادم
00:18:03.120 --> 00:18:04.420
هالی خوشحال شد
00:18:04.450 --> 00:18:06.250
آقای هوک، نشونمون بدید
00:18:06.290 --> 00:18:09.850
اما ماهها گذشت
و هوک نتونست تحویل بده
00:18:09.890 --> 00:18:11.520
اون نمیتونست محاسبهش کنه
00:18:11.560 --> 00:18:13.360
هیچکدوم نمیتونستن
00:18:13.390 --> 00:18:15.690
سرانجام، هالی به اندازه کافی
بهانههای هوک رو شنیده بود
00:18:15.730 --> 00:18:18.760
هالی میدونست که باید کسی
جایی باشه
00:18:18.800 --> 00:18:20.800
که روی این چالش کار میکنه
00:18:27.110 --> 00:18:30.070
اون ریاضیدانی که توی کمبریج بود، چی؟
00:18:30.110 --> 00:18:31.910
اون یارو باهوشه
00:18:31.940 --> 00:18:34.280
اون سوالهای اصلی در مورد ماهیت نور رو
00:18:34.310 --> 00:18:38.120
سالها پیش حل کرده بود، وقتی تنها ۲۲ ساله بود
00:18:38.150 --> 00:18:40.080
و اون تلسکوپ انعکاسی رو اختراع کرده بود
00:18:40.120 --> 00:18:41.790
آدم عجیب
00:18:41.820 --> 00:18:43.960
مدتی پیش از دید خارج شد
00:18:43.990 --> 00:18:47.090
کمی جر و بحث در مورد کشف هوک در مورد نور
00:18:47.130 --> 00:18:48.660
کاملا به ضررش تموم شد
00:18:48.690 --> 00:18:51.230
و از اون موقع توی کمبریج پنهان شد
00:18:51.260 --> 00:18:54.270
هالی فکر کرد شاید این غریبه، و با همه حساب
00:18:54.300 --> 00:18:56.900
این مرد شدیدا سرسخت، موفق بشه
00:18:56.940 --> 00:18:58.500
در جایی که هوک و بقیه شکست خورده بودند
00:18:58.540 --> 00:19:00.070
چیزی که نمیدونست
00:19:00.110 --> 00:19:03.070
چیزی که در آن زمان هیچکس نمیتونست تصور کنه
00:19:03.110 --> 00:19:04.610
بیشمار راهی بود
00:19:04.640 --> 00:19:07.910
که دنیا برای همیشه بعد از این ملاقات
00:19:07.950 --> 00:19:10.380
در روزی در آگوست ۱۶۸۴، تغییر کرد
00:19:19.720 --> 00:19:22.320
آیزک نیوتون
در انگلیس به دنیا اومد
00:19:22.350 --> 00:19:24.620
در روز کریسمس ۱۶۴۲
00:19:26.560 --> 00:19:30.500
قبل از اینکه حتی چشمهاش رو باز کنه
پدرش از دنیا رفته بود
00:19:32.530 --> 00:19:35.430
مادرش وقتی فقط ۳ سال داشت
رهایش کرد
00:19:35.470 --> 00:19:38.540
و تا وقتی که ۱۱ ساله شد
برنگشت
00:19:38.570 --> 00:19:42.340
وقتی برگشت، با خانواده و
شوهر جدید بود
00:19:42.370 --> 00:19:44.980
پدرخواندهای که
آیزک نیوتون تحقیرش میکرد
00:19:49.980 --> 00:19:53.180
پناه نیوتون
از وضع تیره خانوادهاش
00:19:53.220 --> 00:19:57.020
اشتیاقش به فهمیدن
طرز کار چیزها بود
00:19:57.060 --> 00:20:00.090
مخصوصا خود طبیعت
00:20:00.130 --> 00:20:03.830
در ۱۶۶۱، آیزک بااستعداد جوان
وارد کالج ترینیتی
00:20:03.860 --> 00:20:05.960
در دانشگاه کمبریج شد
00:20:06.000 --> 00:20:08.630
جایی که دانشجویی همیشه ضعیف بود
00:20:08.670 --> 00:20:11.470
نه دوستی داشت
نه خانواده بامحبتی
00:20:11.500 --> 00:20:14.040
که دلگرمیش باشند
یا مشوقش
00:20:14.070 --> 00:20:17.710
نیوتون همیشه توی خودش بود
محصور در اتاقش
00:20:17.740 --> 00:20:20.210
فلاسفه یونان باستان رو
مطالعه میکرد
00:20:20.250 --> 00:20:22.510
ریاضیات و زبان
00:20:22.550 --> 00:20:24.280
و در اندیشه سوالهایی عمیق بود
00:20:24.320 --> 00:20:29.290
در مورد ماهیت ماده
فضا، زمان و حرکت
00:20:29.320 --> 00:20:33.990
این جوجه دانشمند
اهل سر دوآتشهای هم بود
00:20:34.030 --> 00:20:35.690
نیوتون معتقد بود
که دانشی محرمانه
00:20:35.730 --> 00:20:38.030
به نام کیمیاگری
تنها در اختیار گروهی کوچکی
00:20:38.060 --> 00:20:42.070
از فلاسفه باستا ن است
و در انتظار دوباره کشف شدن
00:20:42.100 --> 00:20:45.740
اون امیدوار بود روش تبدیل
فلزهای معمولی
00:20:45.770 --> 00:20:47.370
به نقره و طلا رو یاد بگیره
00:20:47.410 --> 00:20:50.240
و حتی اکسیر حیات رو
درست کنه
00:20:50.280 --> 00:20:52.410
کلید جاودانگی
00:20:53.410 --> 00:20:56.310
او حتی درگیر
00:20:56.350 --> 00:20:59.550
پیدا کردن پیامهایی مخفی
در کلمات کتاب مقدس بود
00:20:59.590 --> 00:21:03.890
در میان ترجمههای چندین زبان
00:21:03.920 --> 00:21:07.190
به امید رمزگشایی از فرامین الهی
به جستجو پرداخت
00:21:13.000 --> 00:21:15.200
اون محاسباتی دقیقی
در تلاش برای
00:21:15.230 --> 00:21:19.600
بدست آوردن تاریخ
رستاخیز مسیح انجام داد
00:21:19.640 --> 00:21:21.510
تحقیقات مادامالعمر او
در کیمیاگری
00:21:21.540 --> 00:21:24.680
و گاهشناسی کتاب مقدس
هرگز به جایی نرسید
00:21:29.350 --> 00:21:32.180
وقتی هالی، نیوتون رو
در اون روز سرنوشتساز پیدا کرد
00:21:32.220 --> 00:21:36.520
در محیطی واقعا منزوی
زندگی میکرد
00:21:39.160 --> 00:21:42.060
نیوتون ۱۳ سال پیش
بعد از اینکه رابرت هوک
00:21:42.100 --> 00:21:46.730
او را متهم به دزدیدن
کارهای پیشگامانه خود
00:21:46.770 --> 00:21:48.970
در زمینه نور و رنگ کرد،
خود را پنهان کرده بود
00:21:49.000 --> 00:21:52.000
در حقیقت، این آیزک نیوتون بود
00:21:52.040 --> 00:21:53.870
که معمای طیف رنگها
رو حل کرد
00:21:53.910 --> 00:21:56.680
نه رابرت هوک
00:21:56.710 --> 00:21:58.840
این زخم، دردناک
و عمیق بود
00:21:58.880 --> 00:22:01.650
و نیوتون تصمیم گرفت
دیگه هیچوقت
00:22:01.680 --> 00:22:03.320
خودشو در معرض تحقیر عموم
قرار نده
00:22:03.350 --> 00:22:06.350
قربان، تصور نمیکنم شما
00:22:06.390 --> 00:22:08.390
ملاقات چند سال پیشمان را به خاطر داشته باشید
00:22:08.420 --> 00:22:10.360
بله، آقای هالی
00:22:10.390 --> 00:22:11.890
ببخشید که مزاحمتان شدم
00:22:11.920 --> 00:22:14.760
تشریفات را کنار بگذارید، به اصل مطلب بپردازید
00:22:14.790 --> 00:22:18.030
من با دوستان شما، آقای رن و آقای هوک صحبت کردم
00:22:18.060 --> 00:22:21.030
هوک رذل دوست من نیست
00:22:21.070 --> 00:22:22.830
بله قربان، میفهمم
00:22:22.870 --> 00:22:24.870
اما مسئله اینجاست که ما
00:22:24.900 --> 00:22:27.770
بر سر معمای حرکت سیارات، مناظره کردیم
00:22:27.810 --> 00:22:29.670
همگی موافقیم که نیرویی جذب کننده
00:22:29.710 --> 00:22:32.380
از سمت خورشید، حرکت سیارات را کنترل میکند
00:22:32.410 --> 00:22:35.350
ما فکر میکنیم باید قانونی ریاضی
00:22:35.380 --> 00:22:37.020
برای توضیح چگونگی تغییر این نیرو
00:22:37.050 --> 00:22:39.520
در رابطه با فاصله باشد
00:22:39.550 --> 00:22:40.850
و با شناخت مهارت شما
00:22:40.890 --> 00:22:42.190
بله، بله، جاذبه گرانش
00:22:42.220 --> 00:22:44.420
با مجذور فاصله رابطه عکس دارد
00:22:44.460 --> 00:22:47.030
به خاطر همین است که سیارات، حرکت بیضوی دارند
00:22:47.060 --> 00:22:49.630
اما، قربان، چطور این را میدانید؟
00:22:49.660 --> 00:22:52.560
چون، حدودا ۵ سال پیش محاسبهاش کردم
00:22:52.600 --> 00:22:55.470
خواهش میکنم، آن را نشانم دهید
00:22:55.500 --> 00:22:56.870
محاسبه یک جاهایی
00:22:56.900 --> 00:22:58.870
همینجاست
00:22:58.910 --> 00:23:00.110
خب، مسئلهای نیست
00:23:00.140 --> 00:23:01.570
بهتر است دوباره انجامش دهم
00:23:01.610 --> 00:23:02.640
و مطمئنا برایتان خواهم فرستاد
00:23:02.680 --> 00:23:04.110
این شگفتآور است
00:23:04.140 --> 00:23:06.410
چطور قبلا حرفی از آن نبود؟
00:23:06.450 --> 00:23:08.250
نیوتون به روشنی به یاد آورد
00:23:08.280 --> 00:23:11.280
دفعه قبل که ایده ای رو زودتر مطرح کرد
00:23:11.320 --> 00:23:13.950
هوک چه کاری باهاش کرد
00:23:13.990 --> 00:23:16.050
درست وقتی هوک ممکن بود فکر کند
00:23:16.090 --> 00:23:19.220
نیوتون بلوف زده، همونطور که خودش قبلا این کارو کرده بود
00:23:19.260 --> 00:23:23.100
فرستادهای، نامهای از نیوتون آورد
00:23:26.000 --> 00:23:29.770
اینها صفحات آغازین علم مدرناند
00:23:29.800 --> 00:23:33.070
با بینشی تماما پذیرای
00:23:33.110 --> 00:23:36.840
قوانین طبیعی حرکت، گرانش
00:23:36.880 --> 00:23:38.480
نه تنها برای زمین
00:23:38.510 --> 00:23:41.450
بلکه برای کیهان
00:23:41.480 --> 00:23:44.750
هالی سریعا به کمبریج برگشت
00:23:44.780 --> 00:23:47.820
آقای نیوتون، استدعا میکنم هر چه سریعتر
00:23:47.850 --> 00:23:50.420
همه اینها را در کتابی، کار کنید
00:23:50.460 --> 00:23:53.930
به شما اطمینان میدهم انجمن سلطنتی آن را منتشر میکند
00:23:53.960 --> 00:23:55.790
اما مشکل کوچکی وجود داشت
00:23:55.830 --> 00:23:58.260
ما توافق داریم
00:23:58.300 --> 00:24:01.430
که آقای نیوتون شاهکاری خلق کرده است
00:24:01.470 --> 00:24:05.100
با این حال، متاسفم که انجمن سلطنتی
00:24:05.140 --> 00:24:09.040
خب، با عرض شرمندگی فروش کتاب تاریخ ماهی
00:24:09.080 --> 00:24:12.980
انتظارات مالی ما را برآورده نکرد
00:24:13.010 --> 00:24:15.810
این کتاب فوقالعاده ایه
00:24:15.850 --> 00:24:17.720
به شدت جامع
00:24:17.750 --> 00:24:19.520
واقعا
00:24:19.550 --> 00:24:23.060
کتاب پر شده با تصاویری از
00:24:23.090 --> 00:24:26.530
خب، ماهی
00:24:26.560 --> 00:24:28.960
فروش ناامیدکننده منجر به مشکل بزرگتری شد
00:24:29.000 --> 00:24:31.500
انجمن سلطنتی کاملا
00:24:31.530 --> 00:24:34.500
بودجه سالانه خودشو برای تاریخ ماهی، به هدر داده بود
00:24:34.530 --> 00:24:37.240
در واقع، اونها اونقدر گیر پول بودند
00:24:37.270 --> 00:24:39.670
که مجبور بودند به جای دستمزد هالی بیچاره
00:24:39.710 --> 00:24:42.370
بهش نسخههای کمفروشترین کتابشون رو بدن
00:24:42.410 --> 00:24:45.580
بدون هیچ پولی برای چاپ اصول نیوتون
00:24:45.610 --> 00:24:48.710
انقلاب علم، بین زمین و هوا بود
00:24:54.410 --> 00:24:56.310
بدون تلاشهای قهرمانانه هالی
00:24:56.390 --> 00:24:58.450
شاهکار منزوی نیوتون
00:24:58.540 --> 00:25:00.560
شاید هیچوقت رنگ روز به خود نمیدید
00:25:00.900 --> 00:25:03.100
اما هالی ماموریتی داشت
00:25:03.100 --> 00:25:06.710
کاملا مصمم بود تا نبوغ نیوتون را به جهانیان برسونه
00:25:06.710 --> 00:25:09.280
این دنیای پیش از علم
00:25:09.280 --> 00:25:11.740
دنیایی که توسط ترس مدیریت میشد
00:25:11.750 --> 00:25:14.880
در لبه یک انقلاب
قرار داشت
00:25:14.880 --> 00:25:18.250
همه چیز بسته به توانایی
ادموند هالی
00:25:18.250 --> 00:25:21.250
در رسوندن کتاب نیوتون
به دنیایی وسیعتر بود
00:25:21.260 --> 00:25:24.060
هالی تصمیم گرفت، نه تنها
کتاب نیوتون رو ویرایش کنه
00:25:24.060 --> 00:25:27.060
بلکه با خرج خود
منتشرش کنه
00:25:27.060 --> 00:25:28.960
نیوتون دو جلد اول رو
کامل کرد
00:25:28.960 --> 00:25:31.160
چارچوب ریاضی
00:25:31.170 --> 00:25:33.730
برای فیزیک حرکت رو چید
00:25:33.740 --> 00:25:36.770
جلد سوم
یکبار و برای همیشه
00:25:36.770 --> 00:25:38.640
به شرطبندی قهوهخونه پایان میداد
00:25:38.640 --> 00:25:40.910
نیوتون اصولش رو
برای توضیح
00:25:40.910 --> 00:25:43.040
تمام حرکات شناخته شده زمین
00:25:43.040 --> 00:25:45.410
ماه و سیارات به کار بست
00:25:45.410 --> 00:25:48.380
متاسفانه، حالا مشکل دیگهای بود
00:25:48.420 --> 00:25:50.220
حالا هالی نقش روان درمان
00:25:50.250 --> 00:25:53.150
نیوتون رو بازی میکرد
00:25:53.190 --> 00:25:56.520
آیزک، متاسفم که آقای هوک
00:25:56.560 --> 00:25:59.860
تشکری در مقدمه جلد سوم میخواهند
00:25:59.890 --> 00:26:01.190
اما قبلا اینکار را کردهام
00:26:01.230 --> 00:26:03.330
از ایشان، آقای رن و شما تشکر کردهام
00:26:03.360 --> 00:26:06.430
که مرا ترغیب به تفکر دوباره روی مسائل نجومی کردید
00:26:06.470 --> 00:26:09.670
آقای هوک دور لندن خواهند چرخید و خواهند گفت
00:26:09.700 --> 00:26:12.170
شما قانون گرانش را از او گرفتهاید
00:26:12.210 --> 00:26:13.770
چرا، مردک دنبال دعوا...
00:26:13.810 --> 00:26:15.110
هرگز!
00:26:15.140 --> 00:26:16.940
من زودتر جلد سوم را خواهم سوزاند
00:26:16.980 --> 00:26:18.950
به جای اینکه آن را با چنین دروغی از بین ببرم
00:26:18.980 --> 00:26:20.410
هوک به جهنم
00:26:20.450 --> 00:26:21.750
زمانی که هنوز از نظریههای شما
00:26:21.780 --> 00:26:24.080
تجلیل میکنند، او مدتهاست که فراموش شده است
00:26:25.950 --> 00:26:30.020
نسخههای بیشتری از آن کتاب وحشتناک؟
00:26:30.060 --> 00:26:32.760
این همه را کجا باید بگذاریم؟
00:26:32.790 --> 00:26:34.290
ما در این مورد صحبت کرده بودیم، مری، عزیزم
00:26:34.330 --> 00:26:36.960
این دستمزد من از انجمن است
00:26:37.000 --> 00:26:39.770
آنها دیگر چیزی ندارند که حقوق مرا بپردازند
00:26:39.800 --> 00:26:42.030
ای کاش آقای هوک و آقای نیوتون
00:26:42.070 --> 00:26:44.070
هم مثل شما بودند
00:26:44.100 --> 00:26:46.070
هالی و رن تصمیم گرفتند
00:26:46.110 --> 00:26:47.740
با ادعاهای دروغین هوک، مقابله کنند
00:26:47.770 --> 00:26:50.380
این قانون مال منه، بهتون میگم!
00:26:50.410 --> 00:26:51.740
من اول ارائهاش کردم
00:26:51.780 --> 00:26:53.580
پس دلایل خود را بار دیگر اثبات کنید
00:26:53.610 --> 00:26:54.810
بگذارید ببینیم
00:26:54.850 --> 00:26:58.420
مطمئنا به اندازه کافی منتظر بودهایم
00:26:58.450 --> 00:27:01.550
شما باید به راحتی حرف مرا قبول کنید
00:27:01.590 --> 00:27:03.960
ادعاهای پوچ شاید راه به جای دیگری ببرد
00:27:03.990 --> 00:27:06.160
ولی به اینجا نه
00:27:06.190 --> 00:27:08.790
نشان دهید یا خفه شوید، آقای هوک
00:27:10.200 --> 00:27:12.330
نیوتون لعنتی، جواب این کارتو میبینی
00:27:29.050 --> 00:27:32.480
اگر به خاطر ادموند هالی نبود
00:27:32.520 --> 00:27:34.650
کتاب بزرگ نیوتون هیچوقت شکل نمیگرفت
00:27:34.690 --> 00:27:37.190
نه نوشته میشد، نه چاپ
00:27:37.220 --> 00:27:39.490
خب. که چی؟
00:27:39.530 --> 00:27:41.660
چه فرقی به حال ما میکنه؟
00:27:41.690 --> 00:27:44.460
چه اهمیتی داره؟
00:27:49.340 --> 00:27:52.470
وقتی آیزک نیوتون توی این خونه
00:27:52.510 --> 00:27:56.140
در ۱۶۴۲ به دنیا اومد، دنیا خیلی متفاوت بود
00:27:56.180 --> 00:27:58.380
همه به بینقصی ساعتگونه حرکت سیارات
00:27:58.410 --> 00:28:01.050
در آسمان نگاه میکردند
00:28:01.080 --> 00:28:02.980
و تنها میتونستن به عنوان کار یک
00:28:03.020 --> 00:28:04.650
استاد ساعتساز، درکش کنند
00:28:04.680 --> 00:28:06.750
دیگه چه جوری توضیحش میدادند؟
00:28:06.790 --> 00:28:09.120
فقط یک راه بود که چنین چیزی
00:28:09.160 --> 00:28:10.590
در تخیلشان بگنجد
00:28:10.620 --> 00:28:12.620
فقط یک جواب براشون بود
00:28:12.660 --> 00:28:14.090
خدا
00:28:14.130 --> 00:28:16.390
به دلایلی خارج از فهم ما
00:28:16.430 --> 00:28:18.960
خدا منظومه شمسی رو اینجوری درست کرده
00:28:19.000 --> 00:28:21.930
اما این جواب، پاک کردن مسئلهست
00:28:21.970 --> 00:28:25.500
ما رو به مسئلههای دیگه نمیرسونه
00:28:34.750 --> 00:28:36.050
تا اینکه نیوتون اومد
00:28:36.080 --> 00:28:39.190
مردی عاشق خدا که نابغه هم بود
00:28:39.220 --> 00:28:41.350
اون تونست قانون طبیعت رو
00:28:41.390 --> 00:28:43.790
در جملات ریاضی بینقصی بنویسه
00:28:43.820 --> 00:28:46.260
فرمولهایی که جهانشمول بر
00:28:46.290 --> 00:28:49.230
سیبها، ماهها، سیارهها
00:28:49.260 --> 00:28:51.430
و خیلی چیزهای دیگه، اعمال میشن
00:28:53.470 --> 00:28:56.300
با یک پا هنوز در قرون وسطا
00:28:56.340 --> 00:28:59.570
آیزک نیوتون کل منظومه شمسی رو تصور کرد
00:28:59.610 --> 00:29:01.940
قوانین گرانش و حرکت نیوتون
00:29:01.980 --> 00:29:05.810
آشکار کرد که خورشید چطور دنیاهای دور رو درگیر میکنه
00:29:05.850 --> 00:29:07.980
با قوانین او، احتیاجی به
00:29:08.010 --> 00:29:09.620
ساعتسازی ماهر
00:29:09.650 --> 00:29:13.090
برای توضیح دقت و زیبایی منظومه شمسی، نبود
00:29:13.120 --> 00:29:16.320
جاذبه همون ساعتسازه
00:29:16.360 --> 00:29:19.730
ماده، از فرمانی که ما کشف کردیم، اطاعت کرد
00:29:19.760 --> 00:29:22.330
قوانینی که کتاب مقدس به اونها اشارهای نکرده بود
00:29:22.360 --> 00:29:25.330
جواب نیوتون به چگونگی منظومه شمسی
00:29:25.370 --> 00:29:28.900
راهی به بینهایت سوال گشود
00:29:28.940 --> 00:29:30.940
کتاب اصول حتی شامل
00:29:30.970 --> 00:29:32.940
اختراعات ریاضی هم بود
00:29:32.970 --> 00:29:35.570
و اولین پایههای محکم تئوریک
00:29:35.610 --> 00:29:38.080
بر پایان اسارت ما در زمین
00:29:38.110 --> 00:29:40.280
سفر فضایی
00:29:43.680 --> 00:29:46.350
نیوتون انفجار توپی رو
خیال کرد
00:29:48.160 --> 00:29:50.660
که به طور صعودی قدرت انفجارش
افزایش پیدا میکرد
00:29:53.130 --> 00:29:56.500
اون استدلال کرد
که با شتاب کافی
00:29:56.530 --> 00:29:59.100
محدودیتهای جاذبه
میتونه شکسته بشه
00:29:59.130 --> 00:30:01.030
و توپ میتونه رها بشه
00:30:01.070 --> 00:30:03.370
تا دور زمین گردش کنه
00:30:03.400 --> 00:30:06.510
این همه چیز رو عوض کرد
00:31:08.440 --> 00:31:13.010
اصول ریاضی نیوتون ما رو از جهت دیگهای هم آزاد کرد
00:31:13.040 --> 00:31:14.910
با پیدا کردن قوانین طبیعی
00:31:14.940 --> 00:31:17.710
که ناظر بر رفت و آمد
ستارههای دنبالهدار بودند
00:31:17.740 --> 00:31:19.850
اون حرکت آسمانها رو
00:31:19.880 --> 00:31:23.620
از روابط کهن تا ترسهای ما
جدا کرد
00:31:29.480 --> 00:31:32.760
اگر هالی اون همه سال، در کنار نیوتون نمونده بود
00:31:32.790 --> 00:31:37.800
شاید دنیا اونو به خاطر کارها و اکتشافات خودش، به یاد میآورد
00:31:37.830 --> 00:31:40.930
اما چیزی که به ذهن اکثر مردم میاد
00:31:40.970 --> 00:31:45.420
ستاره دنبالهداره، خندهدار اینکه کشف ستاره دنبالهدار
00:31:45.450 --> 00:31:49.340
در واقع چیزیه که هالی، هیچوقت انجام نداد
00:32:02.010 --> 00:32:04.630
بعد از انتشار اصول
00:32:04.660 --> 00:32:08.510
هالی از پادشاه دستور گرفت تا سه سفر دریایی رو رهبری کنه
00:32:08.550 --> 00:32:13.080
سفرهایی علمی برای حل مشکلات رهیابی نیروی دریایی بریتانیا
00:32:13.120 --> 00:32:18.750
هالی از این فرصت استفاده کرد تا اولین نقشه میدان مغناطیسی زمین رو درست کنه
00:32:22.510 --> 00:32:25.380
و اون یه تاجر هم بود
00:32:27.480 --> 00:32:30.280
هالی محفظه غواصی رو تکمیل کرد
00:32:31.820 --> 00:32:33.920
و از اختراعش برای شروع
00:32:33.950 --> 00:32:37.020
عملیات تجاری رو به پیشرفت نجات استفاده کرد
00:32:41.300 --> 00:32:43.460
دکتر هالی این دفعه رفت و انجامش داد
00:32:43.500 --> 00:32:46.700
گمون میکنم حداقل ۳ ساعته اون پایینه
00:32:46.730 --> 00:32:49.440
با نبودن کسی که جونشو برای بقیه به خطر بندازه
00:32:49.470 --> 00:32:52.870
هالی خودش، اختراعشو امتحان کرد
00:32:56.510 --> 00:33:00.010
از زمان پایین رفتنمون دقیقا ۴ ساعت شد
00:33:00.050 --> 00:33:02.150
برای ۱۰ تا عمقپیمایی اصلا بد نیست
00:33:07.490 --> 00:33:09.420
اون نقشه آب و هوایی رو اختراع کرد
00:33:12.190 --> 00:33:15.730
و نشانههایی که برای
نشون دادن بادهای غالب درست کرد
00:33:15.760 --> 00:33:18.200
هنوز هم امروزه استفاده میشن
00:33:27.910 --> 00:33:30.540
هالی علم آمار جمعیت رو
00:33:30.580 --> 00:33:32.650
پایهریزی کرد
00:33:32.680 --> 00:33:33.980
چطور؟
00:33:34.010 --> 00:33:36.980
او تولد، ازدواج، مرگ
00:33:37.020 --> 00:33:39.890
و تراکم جمعیت لندن و پاریس رو با هم مقایسه کرد
00:33:39.920 --> 00:33:42.190
اون در واقع همه پاریس رو
00:33:42.220 --> 00:33:43.360
با پای پیاده رفت
00:33:43.390 --> 00:33:45.590
تا ابعاد دقیق رو درک کنه
00:33:45.630 --> 00:33:46.990
اون به این نتیجه رسید
00:33:47.030 --> 00:33:48.730
که از اونجایی که نصف بزرگسالان
00:33:48.760 --> 00:33:50.200
نمیتونن بچههایی بیارن
00:33:50.230 --> 00:33:52.200
که خودشون زنده بمونن تا تولید مثل کنن
00:33:52.230 --> 00:33:55.100
هر زوج ازدواج کرده، باید چهار فرزند داشته باشه
00:33:55.140 --> 00:33:57.600
تا جمعیت حفظ بشه
00:34:00.610 --> 00:34:03.210
و این ادموند هالی بود که به ما
00:34:03.240 --> 00:34:04.840
مقیاسی واقعی از منظومه شمسی داد
00:34:04.880 --> 00:34:07.410
او راهی هوشمند پیدا کرد
00:34:07.450 --> 00:34:08.950
تا فاصله زمین تا خورشید رو اندازه بگیره
00:34:08.980 --> 00:34:11.220
در این کار، زمان دقیقی که طول میکشد
00:34:11.250 --> 00:34:14.590
تا زهره از مقابل قرص خورشید عبور کنه رو محاسبه کرد
00:34:17.560 --> 00:34:20.360
بیست و هفت سال پس از مرگ هالی
00:34:20.390 --> 00:34:23.730
کاپیتان جیمز کوک اولین
سفرش به تاهیتی رو شروع کرد
00:34:23.760 --> 00:34:26.300
تا متد هالی رو
00:34:26.330 --> 00:34:28.900
طی گذر زهره از مقابل خورشید
تست کنه
00:34:28.940 --> 00:34:31.300
با استفاده از لنزهایی ویژه
برای محافظت چشم
00:34:31.340 --> 00:34:34.470
در برابر نگاه مستقیم
به خورشید
00:34:34.510 --> 00:34:37.210
کوک و همراهانش
به ما نشون دادن
00:34:37.240 --> 00:34:41.550
که خورشید
در فاصله ۱۵۰ میلیون کیلومتری زمین قرار داره
00:34:41.580 --> 00:34:43.950
و هالی اولین کسی بود که فهمید
00:34:43.980 --> 00:34:47.820
ستارههایی که ثابت اطلاق میشدند، در واقع ثابت نبودند
00:34:47.860 --> 00:34:49.620
چطور فهمید؟
00:34:49.660 --> 00:34:52.230
او به مطالعه مشاهدات
00:34:52.260 --> 00:34:54.890
اخترشناسان یونان باستان از روشنترین ستارهها، پرداخت
00:34:54.930 --> 00:34:57.630
و اونها رو با مشاهدات خودش از همون ستارهها
00:34:57.660 --> 00:35:01.670
در ۱۸۰۰ سال بعد، مقایسه کرد
00:35:01.700 --> 00:35:03.940
چرا کسی قبلا متوجه نشده بود؟
00:35:03.970 --> 00:35:06.940
هالی متوجه شد که این وقتی معلوم میشه
00:35:06.970 --> 00:35:10.080
که شما بین دو مشاهده به اندازه کافی صبر کرده باشید
00:35:10.110 --> 00:35:12.610
سخته که حرکت چیزهای خیلی دور رو
00:35:12.650 --> 00:35:13.950
مشاهده کنیم
00:35:13.980 --> 00:35:16.650
و ستارهها اونقدری دور هستن
00:35:16.680 --> 00:35:18.990
که شما باید اونها رو چندین قرن دنبال کنید
00:35:19.020 --> 00:35:22.360
تا بفهمید اصلا حرکتی کردند یا نه
00:35:24.290 --> 00:35:27.930
هالی اولین سرنخ
از واقعیتی باشکوه رو بدست آورد
00:35:27.960 --> 00:35:32.370
همه ستارهها در حرکتاند
از برابر هم در جریاناند
00:35:32.400 --> 00:35:35.030
مثل اسبهای گردان شهربازی
بالا و پایین میرن
00:35:35.070 --> 00:35:40.810
در رقصی نیوتونی به دور
مرکز کهکشان ما
00:35:40.840 --> 00:35:45.040
و، اوه، بله، یه چیزی
در مورد ستارههای دنبالهدار بود
00:35:48.820 --> 00:35:52.290
اون چیزهای غریب و مهمونهای زیبای سماوی
00:35:52.320 --> 00:35:54.890
که بدون خبر هرازگاهی پیداشون میشد، چی بودن؟
00:35:54.920 --> 00:35:58.990
هالی مثل یک کاراگاه، با جمعآوری شواهد عینی معتبر
00:35:59.030 --> 00:36:01.330
این معما رو حل کرد
00:36:01.360 --> 00:36:03.900
قدیمیترین مشاهده دقیق از یک دنبالهدار
00:36:03.930 --> 00:36:06.800
که هالی تونست پیدا کنه در کنستانتیپول
00:36:06.830 --> 00:36:11.140
توسط نیکفورو گرگوراس، یک ستارهشناس و راهب روم شرقی
00:36:11.170 --> 00:36:13.410
در ژوئن ۱۳۳۷ بود
00:36:13.440 --> 00:36:16.710
هالی همه مشاهدات از دنبالهدار ثبت شده
00:36:16.740 --> 00:36:22.580
در اروپا بین ۱۴۷۲ و ۱۶۹۸ رو دنبال کرد
00:36:22.620 --> 00:36:25.690
و یادتون باشه چیزی به عنوان موتور جستجو
00:36:25.720 --> 00:36:27.520
و کامپیوتر وجود نداشت
00:36:27.550 --> 00:36:30.760
تمام چیزی که هالی داشت، کتابهاش و فکرش بود
00:36:30.790 --> 00:36:32.590
حالا بخش سخت کار رسیده بود
00:36:32.630 --> 00:36:35.600
هالی باید مشاهدات هر ستاره دنبالهدار رو میگرفت
00:36:35.630 --> 00:36:39.730
و شکل واقعی مسیر حرکتش در فضا رو پیدا میکرد
00:36:39.770 --> 00:36:41.830
هیچکس به جز نیوتون تا اون موقع سعی نکرده بود
00:36:41.870 --> 00:36:45.170
مجموعه قوانین جدیدش رو روی مسئلهای نجومی به کار بگیره
00:36:45.210 --> 00:36:48.510
در "تور دو فرانسی" طاقتفرسا از درخشش ریاضیات
00:36:48.540 --> 00:36:52.880
هالی کشف کرد ستارههای دنبالهدار در مدارهای بلند بیضیشکل
00:36:52.910 --> 00:36:55.150
در بند خورشیدند
00:36:58.950 --> 00:37:03.590
و اولین کسی بود که فهمید، ستارههای دنبالهدار مشاهده شده در ۱۵۳۱
00:37:03.620 --> 00:37:09.460
۱۶۰۷ و ۱۶۸۲
00:37:09.500 --> 00:37:11.460
یکی و همان
00:37:11.500 --> 00:37:14.700
تک ستاره دنبالهداری بوده که هر ۷۶ سال برمیگرده
00:37:14.740 --> 00:37:18.070
در نمونهای عالی از تشخیص الگوی درست
00:37:18.110 --> 00:37:21.070
او پیشبینی کرد که میتونه
00:37:21.110 --> 00:37:23.280
در ۵۰ سال آینده دوباره اونو ببینه
00:37:24.980 --> 00:37:28.050
برای هزار سال، ستارههای دنبالهدار
وسیلهای برای اهل سر بودند
00:37:28.080 --> 00:37:32.650
که اونها رو به چشم
پیشگویی رویدادهای بشری میدیدند
00:37:32.690 --> 00:37:34.450
هالی انحصار اونها رو در هم شکست
00:37:34.490 --> 00:37:36.920
اونها رو تو بازی خودشون شکست داد
00:37:36.960 --> 00:37:40.590
بازیای که هیچ دانشمندی تا قبل ازین بازی نکرده بود
00:37:40.630 --> 00:37:42.300
پیشگویی
00:37:42.330 --> 00:37:44.630
و اون از زیر شرطش در نرفت
00:37:44.670 --> 00:37:46.230
همونطور که بیب روث پیشبینی کرده بود
00:37:46.270 --> 00:37:49.070
که ضربه بعدیش بیرون زمین میشینه
00:37:49.100 --> 00:37:52.000
هالی قاطعانه گفت که دنبالهدار
00:37:52.040 --> 00:37:56.610
در پایان ۱۷۵۸، در بخش خاصی از آسمان
00:37:56.640 --> 00:37:58.910
با مسیری خاص برخواهد گشت
00:37:58.950 --> 00:38:01.680
به سختی پیشگوییای توسط عرفا صورت گرفته
00:38:01.720 --> 00:38:04.850
که حتی تونسته باشه دقت قابل مقایسهای داشته باشه
00:38:26.460 --> 00:38:28.500
این دنبالهدار هالیه
00:38:28.530 --> 00:38:30.930
اینجا در لبه منظومه شمسی
00:38:30.970 --> 00:38:32.340
خیلی به نظر نمیاد
00:38:32.370 --> 00:38:35.840
فقط تکه بزرگی یخ و سنگ در فضا
00:38:35.870 --> 00:38:37.870
این به خاطر اینه که، ورای مدار نپتون
00:38:37.910 --> 00:38:40.380
نزدیک ۵ میلیارد کیلومتر از خورشید
00:38:40.410 --> 00:38:42.880
ستارههای دنبالهدار زندگیهای آرومی دارن
00:38:45.380 --> 00:38:48.650
وقتی به بلندترین نقطه مدارش رسید
00:38:48.690 --> 00:38:51.650
سرعتش رو کم میکنه تا موقعی که خورشید اجازه بیشتر رفتن بهش نده
00:38:51.690 --> 00:38:56.360
بعد دوباره سقوط بلندش رو به سمت داخل منظومه شمسی شروع میکنه
00:38:56.390 --> 00:39:00.000
ستاره دنبالهدار هالی در سقوط آزادی به دور خورشیده
00:39:00.030 --> 00:39:03.370
هر چیزی در منظومه شمسی ما، زمین، ماه
00:39:03.400 --> 00:39:05.470
سیارههای دیگه، ستارههای دنبالهدار، سیارکها
00:39:05.500 --> 00:39:08.700
همه اونها به دور خورشید در گردشاند
00:39:08.740 --> 00:39:11.740
گرانش سیارهها رو به سمت خورشید میکشه
00:39:11.780 --> 00:39:13.680
اما به خاطر تکانه مداری
00:39:13.710 --> 00:39:17.710
اونها به گردش به دور خورشید ادامه میدن، و هیچوقت به داخلش سقوط نمیکنن
00:39:21.720 --> 00:39:23.850
رابرت هوک
سالها قبل مرد
00:39:23.890 --> 00:39:26.660
سلامتش رو با
عاداتی بد، از دست داد
00:39:26.690 --> 00:39:30.690
مصرف روزانه خاراگوش
تریاک و جیوه
00:39:30.730 --> 00:39:33.860
چند ماه بعد
نیوتون به جانشینی او انتخاب شد
00:39:33.900 --> 00:39:36.100
به عنوان رئیس
انجمن سلطنتی
00:39:36.130 --> 00:39:38.870
گفته میشه
عکسی از هوک
00:39:38.900 --> 00:39:41.670
زمانی به این دیوارها آویزان بود
00:39:41.710 --> 00:39:46.210
هالی زنده موند
تا بازهم شاهکارهای بیشتری رو تکمیل کنه
00:39:46.240 --> 00:39:50.880
او تا دم مرگ
در سن ۸۵ سالگی، کار کرد
00:39:50.910 --> 00:39:54.420
آخرین عملش
درخواست یک لیوان شراب بود
00:39:54.450 --> 00:39:56.790
اون رو با لذت نوشید
00:39:56.820 --> 00:39:58.960
و آخرین نفسش رو کشید
00:40:04.090 --> 00:40:08.060
برخی معتقدند
در شبی مثل امشب بود
00:40:08.100 --> 00:40:11.070
که آیزک نیوتون سرانجام
از رابرت هوک
00:40:11.100 --> 00:40:12.940
انتقام گرفت
00:40:27.480 --> 00:40:29.950
اما پیشگویی هالی
فراموش نشده بود
00:40:29.990 --> 00:40:31.550
پنجاه سال بعد
00:40:31.590 --> 00:40:34.220
زمانی که برگشتن پیشگویی شده، نزدیک میشد
00:40:34.260 --> 00:40:35.990
ستارهشناسان جهان
00:40:36.030 --> 00:40:38.900
بر سر اولین نگاه به این ستاره دنبالهدار رقابت میکردند
00:40:38.930 --> 00:40:40.500
اونها ناکام نبودند
00:40:40.530 --> 00:40:44.770
از اون زمان، هر ۷۶ سال بهش خوشآمد گفته میشه
00:40:44.800 --> 00:40:48.170
وقتی دنبالهدار هالی
به آسمان ما برمیگرده
00:40:48.210 --> 00:40:51.240
نور خورشید
یخ روی سطحش رو گرم میکنه
00:40:51.280 --> 00:40:53.240
یکبار دیگه غبار
00:40:53.280 --> 00:40:57.180
و گازهای محبوس درونش رو
آزاد میکنه
00:40:59.150 --> 00:41:01.620
دنبالهدار هالی آخرین بار
همسایه ما رو
00:41:01.650 --> 00:41:04.490
در ۱۹۸۶ ملاقات کرده
00:41:04.520 --> 00:41:07.590
و اگر شما
در ۲۰۶۱ ببینیدش
00:41:07.620 --> 00:41:09.560
میفهمید که برگشته
00:41:12.130 --> 00:41:13.960
شاید حیرت همه
اون کسانی که
00:41:14.000 --> 00:41:16.370
قبل از شما اومدند رو حس کنید
00:41:16.400 --> 00:41:18.370
و نه هیچ ترسی
00:41:18.400 --> 00:41:22.000
قوانین نیوتون
به ادموند هالی این توانایی رو داد
00:41:22.040 --> 00:41:24.710
که چیزی در ۵۰ سال بعد رو ببینه
00:41:24.740 --> 00:41:27.710
و رفتار یک دنبالهدار
رو پیشبینی کنه
00:41:27.740 --> 00:41:31.050
دانشمندان از اون زمان
از این قوانین استفاده میکنند
00:41:31.080 --> 00:41:33.950
تا راه به سوی ماه باز کنند
00:41:33.980 --> 00:41:36.990
و حتی ورای
منظومه شمسی ما
00:41:37.020 --> 00:41:39.760
بچه توی سبد
داره یاد میگیره راه بره
00:41:46.230 --> 00:41:48.770
و کیهان رو بشناسه
00:41:52.670 --> 00:41:54.000
که من رو
00:41:54.040 --> 00:41:55.770
به آخرین پیشگویی میرسونه
00:41:55.810 --> 00:41:58.940
با استفاده از نه چیزی بیشتر از قوانین گرانشی
00:41:58.980 --> 00:42:01.640
ما ستارهشناسان، با اطمینان پیشبینی میکنیم
00:42:01.680 --> 00:42:03.950
که میلیاردها سال از الان
00:42:03.980 --> 00:42:06.680
کهکشان ما، راه شیری
00:42:06.720 --> 00:42:11.020
با همسایه ما، کهکشان آندرومدا
ادغام خواهد شد
00:42:12.590 --> 00:42:14.790
به خاطر اینکه فاصله
بین ستارهها
00:42:14.830 --> 00:42:17.160
به نسبت اندازشون
خیلی زیاده
00:42:17.190 --> 00:42:20.630
ستارههای خیلی کمی
در هر دو کهکشان با هم برخورد میکنن
00:42:20.660 --> 00:42:23.570
هر زندگی در دنیاهایی
چنین دور در آینده
00:42:23.600 --> 00:42:27.540
امن خواهد بود
اما مهمان نمایش فوقالعاده
00:42:27.570 --> 00:42:31.540
و میلیارد سالی از نور خواهد بود
00:42:31.580 --> 00:42:35.210
رقص نیم تریلیون ستاره
00:42:35.250 --> 00:42:39.750
با آهنگی که برای اولین بار
در دنیایی کوچک
00:42:39.780 --> 00:42:44.520
توسط مردی شنیده شد
که تنها یک دوست واقعی داشت
00:43:20.360 --> 00:43:25.270
بلبل جان
مرجع دانلود فيلم و سريال با زيرنويس چسبيده
.:: www.bolboljan.net ::.