1 00:00:13,920 --> 00:00:21,040 ‫در این لحظه دقیق ‫روی یک سیارۀ خیلی خیلی دور... 2 00:00:42,000 --> 00:00:45,760 ‫...طلوع بیگانه ای ‫روز جدیدی رو شروع می کنه. 3 00:00:58,720 --> 00:01:01,640 ‫ولی آیا چشم های بیگانگان بهش خیره میشن؟ 4 00:01:15,720 --> 00:01:17,320 ‫یا نادیده باقی می مونه؟ 5 00:01:22,360 --> 00:01:26,600 ‫بازم یه لحظه دیگه، ‫توی گیتی ای وسیع و بی حاصل؟ 6 00:01:35,920 --> 00:01:38,640 ‫جستجو برای پیدا کردن جواب ادامه داره 7 00:01:47,680 --> 00:01:49,640 ‫ویرانی باشکوه 8 00:01:50,880 --> 00:01:53,240 ‫زیباست، زیباست! ‫جالب نیست؟ 9 00:01:55,400 --> 00:02:01,900 ‫«گیتی» 10 00:02:09,560 --> 00:02:16,960 ‫«جستجو برای زمین دوم» ‫«دنیاهای بیگانه» 11 00:02:17,760 --> 00:02:18,920 ‫راه شیری... 12 00:02:20,240 --> 00:02:23,280 ‫...صدها میلیون ستاره... 13 00:02:30,760 --> 00:02:34,600 ‫...در طول صد هزار سال نوری فضا پخش شدن. 14 00:02:40,760 --> 00:02:43,000 ‫در بین اونا، خورشید... 15 00:02:47,400 --> 00:02:52,240 ‫...با هشت سیاره که به دور اون می چرخن، ‫من جمله خونه ما. 16 00:02:55,000 --> 00:02:59,600 ‫تا همین اواخر، این ‎ها تنها دنیاهایی بودن ‫که ما می شناختیم، 17 00:02:59,600 --> 00:03:02,640 ‫تنها سیاراتی که امیدوار بودیم کشف کنیم 18 00:03:02,640 --> 00:03:04,800 ‫تا آثار حیات رو فراتر از زمین پیدا کنیم. 19 00:03:15,400 --> 00:03:18,360 ‫وقتی که اولین بار در دهه 1970 ‫وارد رشته اخترشناسی شدم، 20 00:03:18,360 --> 00:03:22,240 ‫از هیچ سیاره ای خارج از منظومه شمسی مون رو ‫نمی شناختیم. 21 00:03:22,240 --> 00:03:24,520 ‫تکنولوژی شناسایی اونا رو نداشتیم 22 00:03:24,520 --> 00:03:27,160 ‫حتی اگر که وجود داشتن. 23 00:03:27,160 --> 00:03:31,400 ‫محله ما تنها جایی بود که ‫می تونستیم به دنبال حیات باشیم. 24 00:03:34,640 --> 00:03:38,440 ‫پس جستجو برای حیات ‫از حیاط پشتی خودمون شروع شد. 25 00:03:45,400 --> 00:03:47,000 ‫طی چند دهه اخیر، 26 00:03:47,000 --> 00:03:50,840 ‫ماموریت های متعدد ‫به کاوش در سیارات منظومه شمسی ما پرداختن... 27 00:03:54,500 --> 00:03:57,540 ‫«ماموریت کاسینی-هویگنس» ‫پرتاب شده در سال ۱۹۹۷ 28 00:03:57,560 --> 00:03:59,520 ‫...و حتی کاوش در بعضی از قمرهاشون. 29 00:04:06,800 --> 00:04:13,120 ‫ولی تا امروز، حتی با اینکه داریم ‫به جستجو ادامه میدیم، هیچ مدرکی از حیات... 30 00:04:13,120 --> 00:04:15,680 ‫...که بتونه آدم رو متقاعد کنه ‫روی هیچکدوم از این دنیاها پیدا نشده. 31 00:04:20,100 --> 00:04:23,200 ‫«مدارگرد شناسایی مریخ» ‫پرتاب شده در سال 2005 32 00:04:23,400 --> 00:04:25,880 ‫زمین، منحصر به فرد باقی می مونه... 33 00:04:28,540 --> 00:04:31,280 ‫« کاوشگر بامداد ناسا» ‫پرتاب شده در سال 2007 34 00:04:31,320 --> 00:04:34,440 ‫...تنها دنیای زنده اطراف خورشید. 35 00:04:44,120 --> 00:04:48,200 ‫ولی با ادامه پیدا کردن ‫اکتشافات منظومه شمسی، 36 00:04:48,200 --> 00:04:50,000 ‫جستجوی دیگه ای شروع شد... 37 00:04:52,000 --> 00:04:55,160 ‫...جستجو برای دنیاهایی که ‫خیلی فراتر از این سواحل قرار دارن. 38 00:04:57,120 --> 00:04:59,400 ‫می دونید، نکته شگفت انگیز اخترشناسی ‫اینه که... 39 00:04:59,400 --> 00:05:02,000 ‫...هر چقدر که توی تکنولوژی ‫بیشتر و بیشتر پیشرفت می کنیم 40 00:05:02,000 --> 00:05:05,920 ‫و دانش بیشتر و بیشتری رو ‫درباره گیتی خودمون جمع می کنیم، 41 00:05:05,920 --> 00:05:10,120 ‫نقاط نوری بیشتری از اینا ‫که توی آسمون هستن رو... 42 00:05:10,120 --> 00:05:12,040 ‫...به دنیاها تبدیل می کنیم. 43 00:05:12,040 --> 00:05:16,720 ‫منظورم اینه که، خیلی وقته که می دونیم ‫که اون یه دنیا هست 44 00:05:16,720 --> 00:05:18,880 ‫چون اون سیاره مریخ هستش. 45 00:05:18,880 --> 00:05:23,080 ‫ولی درست بالای مریخ 46 00:05:23,080 --> 00:05:26,320 ‫این چهارگوش پگاسوس هستش. 47 00:05:26,320 --> 00:05:33,920 ‫و می دونیم که در این محدوده ‫ستاره ای به اسم پگاسی ۵۱ هست، 48 00:05:33,920 --> 00:05:37,160 ‫که یه سیاره داره ‫که بر مدار اون می چرخه، 49 00:05:37,160 --> 00:05:40,040 ‫غول گازی ای که ‫در حدود اندازه مشتری هست... 50 00:05:40,040 --> 00:05:45,640 ‫...و هر چهار روز ‫به دور اون نقطه ضعیف نورانی می چرخه. 51 00:05:45,640 --> 00:05:49,200 ‫فکر کردن به این مسئله شگفت انگیزه که ‫توی عمر من... 52 00:05:49,200 --> 00:05:52,320 ‫...در واقع، در طول عمر بزرگسالی من، ‫طی ۲۵ سال اخیر 53 00:05:52,320 --> 00:05:54,680 ‫ما از گیتی ای رفتیم 54 00:05:54,680 --> 00:05:58,600 ‫که می تونست از سیاره های ‫ورای منظومه شمسی ما خالی بشه 55 00:05:58,600 --> 00:06:03,520 ‫و به گیتی ای رسیدیم که ‫مملو از مکان هایی هستش که... 56 00:06:03,520 --> 00:06:05,560 ‫...می تونیم به دنبال حیات بگردیم. 57 00:06:15,320 --> 00:06:19,040 ‫طی سه دهه گذشته، ‫برخی از قدرتمندترین تلسکوپ های روی زمین... 58 00:06:19,040 --> 00:06:21,240 ‫...به کمک انسان در جستجو اومدن... ‫(تلسکوپ های کِک در هاوایی) 59 00:06:27,260 --> 00:06:28,280 ‫«تلسکوپ وی ال تی در شیلی» 60 00:06:28,320 --> 00:06:31,680 ‫...جستجوی سیاره هایی که ‫به طرز غیرقابل تصوری دور هستن... 61 00:06:35,360 --> 00:06:37,440 ‫...و در تاریکی مخفی شدن. 62 00:06:41,900 --> 00:06:43,880 ‫«رصدخانه لاسیا در شیلی» 63 00:06:43,920 --> 00:06:46,760 ‫سیاره هایی مثل پگاسی ۵۱ بی... 64 00:06:52,240 --> 00:06:55,880 ‫...اولین دنیای خارج از منظومه شمسی ما... 65 00:06:55,880 --> 00:06:57,760 ‫...به دور یک ستاره خورشید مانند. 66 00:07:03,360 --> 00:07:08,120 ‫51 پگاسی بی ‫«به فاصله 50 سال نوری» 67 00:07:08,200 --> 00:07:14,400 ‫51 پگاسی بی یک غول گازی هست، ‫تقریبا نصف جرم مشتری رو داره... 68 00:07:17,320 --> 00:07:19,680 ‫...ولی خیلی از ستاره خودش دورتره. 69 00:07:24,520 --> 00:07:28,320 ‫فقط تصور کنید که ‫اون دنیا چطور می تونه باشه... 70 00:07:35,240 --> 00:07:39,280 ‫...دنیایی با آسمون هایی که ‫بادهای خیلی نیرومند اون رو تیکه پاره کردن.. 71 00:07:45,440 --> 00:07:50,880 ‫...جایی که فضای درون خیلی داغ اون ‫بارش یاقوت های کبود رو داره. 72 00:07:56,560 --> 00:08:01,520 ‫از هر جهت که بگید، 51 پگاسی بی ‫یک دنیای بیگانه هستش. 73 00:08:04,120 --> 00:08:07,640 ‫و ما بزودی متوجه شدیم که ‫کهکشان پر از سیاراتی هستش... 74 00:08:07,640 --> 00:08:10,640 ‫...که برخلاف هر چیزی هستن ‫که در منظومه شمسی ماست... 75 00:08:13,980 --> 00:08:19,160 ‫«پی اس آر 1257 + 12بی» ‫«به فاصله 2300 سال نوری» 76 00:08:21,000 --> 00:08:24,400 ‫...سیاراتی که از تشعشع شدید پوشیده شدن... 77 00:08:24,420 --> 00:08:26,420 ‫«پی اس آر بی1257 + 12دی» ‫"Phobetor" 78 00:08:29,880 --> 00:08:32,320 ‫...سطوح اون سیارات توسط ‫نورهای چشمک زن پر انرژی از ستاره خودشون... 79 00:08:32,320 --> 00:08:36,240 ‫...ضربه خورده و کنده شده... 80 00:08:41,120 --> 00:08:43,120 ‫OGLE-2005-BLG-390Lb ‫«به فاصله 20 هزار سال نوری» 81 00:08:43,160 --> 00:08:47,760 ‫...دنیاهایی چنان سرد، ‫که جو اون ها یخ زده... 82 00:08:47,780 --> 00:08:49,780 ‫دمای سطح: منفی 220 درجه سلسیوس 83 00:09:05,760 --> 00:09:07,760 ‫«کلت-11بی» ‫به فاصله 320 سال نوری. 84 00:09:07,800 --> 00:09:09,800 ‫...یا سیارات متورم بزرگ... 85 00:09:14,640 --> 00:09:17,600 ‫...با تراکم یونولیت... 86 00:09:22,280 --> 00:09:24,280 ‫...و اتمسفرهای بی انتها. 87 00:09:29,240 --> 00:09:34,800 ‫این اکتشافات اثبات کرد که، ‫از جهتی، ما واقعا تنها نیستیم. 88 00:09:35,880 --> 00:09:40,920 ‫دنیاهای دیگه ای اون بیرون هست ‫که در انتظار کشف شدن هستن. 89 00:09:50,680 --> 00:09:53,640 ‫ما تخمین می زنیم که در کهکشان راه شیری، 90 00:09:53,640 --> 00:09:58,680 ‫سیارات بیشتری نسبت به ستاره ها هست. ‫صدها میلیارد سیاره. 91 00:10:00,960 --> 00:10:05,280 ‫میشه صدها میلیارد مکان ‫برای گشتن به دنبال حیات. 92 00:10:08,160 --> 00:10:13,400 ‫ولی یه مشکلی هست، ‫چون تمام دنیاها، در یک امتداد طولانی... 93 00:10:13,400 --> 00:10:14,760 ‫مثل این سیاره نیستن. 94 00:10:27,200 --> 00:10:31,840 ‫اولین سیاره ای که کشف کردیم، ‫بیش از حد عجیب و بیش از حد بزرگ بود 95 00:10:31,840 --> 00:10:36,520 ‫و اغلب اونقدر برای زنده موندن موجوداتش ‫زیاد از حد به ستاره هاش نزدیک بود. 96 00:10:46,280 --> 00:10:50,120 ‫برای پیدا کردن دنیاهایی که ‫حیات می تونه وجود داشته باشه، 97 00:10:50,120 --> 00:10:54,840 ‫باید به دنبال سیارات کوچیکتر و سنگی ‫در مدارهایی دورتر از ستاره هاشون باشیم. 98 00:10:57,680 --> 00:11:01,360 ‫کمتر از ده ثانیه، ‫9، 8، 7... 99 00:11:01,360 --> 00:11:04,880 ‫باید به دنبال زمین دیگه ای می گشتیم... 100 00:11:04,880 --> 00:11:07,480 ‫...3، 2... 101 00:11:07,480 --> 00:11:13,000 ‫موتور روشن میشه. 1، 0 و بلند شدن موشک دلتا2 ‫با کپلر، 102 00:11:13,000 --> 00:11:16,280 ‫در جستجوی سیاراتی که ‫به طریقی مثل سیاره ما هستن. 103 00:11:16,300 --> 00:11:18,300 ‫«تلسکوپ فضایی کپلر» ‫«پرتاب در ششم مارس 2009» 104 00:11:19,080 --> 00:11:21,520 ‫پس جستجو به فضا منتقل شد 105 00:11:21,520 --> 00:11:24,680 ‫با پرتاب تلسکوپ فضایی کپلر ناسا... 106 00:11:27,120 --> 00:11:28,800 ‫مرحله جداسازی رو داریم. 107 00:11:32,600 --> 00:11:37,920 ‫...جستجو برای دنیاهای زمین ماننده ‫در کهکشانی فراتر. 108 00:11:47,080 --> 00:11:50,680 ‫کپلر از 151 میلیون کیلومتر فضا گذشت... 109 00:11:55,240 --> 00:11:58,760 ‫...تا اینکه به مداری ثابت ‫در اطراف خورشید رسید... 110 00:12:08,400 --> 00:12:12,520 ‫...که از اونجا با نگاهی ثابت و واضح... 111 00:12:16,520 --> 00:12:21,040 ‫...به تیکه ای جدا از آسمون نگاه کرد. ‫در صورت فلکی ماکیان. 112 00:12:33,720 --> 00:12:36,320 ‫و نورسنج حساسش رو... 113 00:12:42,200 --> 00:12:45,640 ‫...در معرض نور 150 هزار قرار داد... 114 00:12:52,880 --> 00:12:57,440 ‫...به دنبال دنیاهای بیگانه زمین مانند گشت. 115 00:13:17,960 --> 00:13:22,360 ‫کپلر مستقیما سیاره ها رو تشخیص نمیده. ‫اونا بیش از حد کوچیک هستن. 116 00:13:22,360 --> 00:13:25,760 ‫اونا به نسبت ستاره های والدینشون ‫ذره های غبار هستن. 117 00:13:27,720 --> 00:13:29,200 ‫اونا خیلی هم کم نور هستن. 118 00:13:29,200 --> 00:13:33,800 ‫به خودی خودشون نور ساطع نمی کنن، ‫پس خیلی کم نور... 119 00:13:33,800 --> 00:13:36,960 ‫...در نور منعکس شده پیرامون ستاره هاشون ‫می درخشن. 120 00:13:36,960 --> 00:13:40,600 ‫پس، کپلر باید سیاره ها رو ‫به طور غیرمستقیم تشخیص بده. 121 00:13:40,600 --> 00:13:45,880 ‫تصور کنید که یک پروانه ‫از جلوی پرتوی نور پرواز می کنه، 122 00:13:45,880 --> 00:13:48,960 ‫نوری که از فانوس دریایی میاد. ‫در این حالت، پروانه رو نمی بینم، 123 00:13:48,960 --> 00:13:51,200 ‫ولی اگر حسگری داشتم که ‫به اندازه کافی حساس بود 124 00:13:51,200 --> 00:13:53,000 ‫و همه چی در یک امتداد قرار گرفته، 125 00:13:53,000 --> 00:13:57,920 ‫شاید بتونم روشنی نور تیره رو ببینم. 126 00:13:57,920 --> 00:14:00,760 ‫و کپلر اینجوری سیاره ها رو تشخیص میده. 127 00:14:00,760 --> 00:14:02,560 ‫تصور می کنیم که یک اخترشناس بیگانه... 128 00:14:02,560 --> 00:14:05,140 ‫...در یک منظومه شمسی دوردست ‫داره به خورشید نگاه می کنه، 129 00:14:05,140 --> 00:14:05,400 ‫...در یک منظومه شمسی دوردست ‫داره به خورشید نگاه می کنه، 130 00:14:05,400 --> 00:14:08,400 ‫و همه چی در یک امتداد قرار گرفته ‫پس اونا زمین رو می بینن 131 00:14:08,400 --> 00:14:11,160 ‫اثر رد شدن اون از مقابل ستاره ما رد میشه. 132 00:14:11,160 --> 00:14:16,520 ‫اونا نور تیره شده خورشید رو ‫با یک صدم از ۱ درصد می بینن. 133 00:14:16,520 --> 00:14:19,800 ‫مقدار خیلی ناچیزی هست، ولی کافیه. 134 00:14:19,800 --> 00:14:22,960 ‫و اگر که دیدن اون تیرگی به طور پیوسته بوده، 135 00:14:22,960 --> 00:14:26,280 ‫اگر که تیره شدن ستاره رو ‫هر یه سال یه بار ببینن، در این مورد، 136 00:14:26,280 --> 00:14:31,920 ‫بعدش نتیجه می گیرن که یک سیاره ‫به دور ستاره می چرخه. 137 00:14:50,480 --> 00:14:53,560 ‫با نورسنج فوق العاده حساسش... 138 00:14:57,920 --> 00:15:02,120 ‫...کپلر پیکسل های کم نور عادی رو... 139 00:15:06,400 --> 00:15:08,640 ‫...مقادیر کمی از اطلاعات می بینه. 140 00:15:12,960 --> 00:15:17,160 ‫ولی از اون اطلاعات کم، ‫اخترشناس ها می تونن تصویری از... 141 00:15:17,160 --> 00:15:19,840 ‫...دنیاهایی رو بسازن که ‫ابرنواختر رو تیره می کنه... 142 00:15:27,920 --> 00:15:32,480 ‫دنیاهایی که ممکنه، از جهاتی، ‫شبیه دنیای ما باشن... 143 00:15:41,360 --> 00:15:44,680 ‫دنیاهایی مثل کپلر 36-بی. 144 00:15:44,700 --> 00:15:46,700 ‫کپلر 36بی ‫به فاصله 1533 سال نوری. 145 00:15:54,080 --> 00:15:57,880 ‫این سیاره یکی از اولین اکتشافات کپلر بود. 146 00:15:58,580 --> 00:16:01,620 ‫در سال 2012 کشف شد. 147 00:16:05,400 --> 00:16:08,800 ‫به دور ستاره ای شبیه به ‫ستاره ما می چرخه. 148 00:16:08,800 --> 00:16:13,720 ‫ما دنیای رو پیدا کردیم که، در نگاه اول، ‫شاید آشنا به نظر بیاد. 149 00:16:19,320 --> 00:16:23,600 ‫جرمی در حدود چهار برابر سیاره ما رو داره، 150 00:16:23,600 --> 00:16:28,800 ‫کپلر-36بی یکی از اولین ‫دسته جدید سیاره ها بود... 151 00:16:28,800 --> 00:16:30,400 ‫...یک ابر زمین. 152 00:16:40,440 --> 00:16:43,480 ‫داده های کپلر فقط این امکان رو نمیدن ‫که بگیم سیاره ای دور اون ستاره هست. 153 00:16:43,480 --> 00:16:48,520 ‫به ما این امکان رو میده ‫تا اون سیارات رو مشخص کنیم. 154 00:16:48,520 --> 00:16:52,280 ‫پس با نگاه کردن به روش دقیقی که ‫نور محو میشه 155 00:16:52,280 --> 00:16:56,280 ‫و بعدش دوباره طلوع می کنه، ‫و زمان بین این پایین رفتن ها، 156 00:16:56,280 --> 00:16:59,440 ‫می تونیم مدارهای سیارات رو اندازه بگیریم. 157 00:16:59,440 --> 00:17:01,640 ‫و اگر که چندین سیاره در منظومه هستش، 158 00:17:01,640 --> 00:17:04,040 ‫می تونیم حتی اجرام اونا رو تخمین بزنیم، 159 00:17:04,040 --> 00:17:08,280 ‫پس داده های کپلر به اخترشناس ها ‫این امکان رو میده تا... 160 00:17:08,280 --> 00:17:10,240 ‫... به تصوری از دنیایی برسن ‫که اون کشف می کنه. 161 00:17:23,760 --> 00:17:27,800 ‫ولی هر چقدر که تصویر ما از کپلر-۳۶ب ‫پر جزئیات تر شد... 162 00:17:29,480 --> 00:17:33,800 ‫...این ابر زمین کمتر به زمین می مونست. 163 00:17:41,760 --> 00:17:47,880 ‫بر مداری خیلی نزدیک به ستاره خودش می چرخه، ‫هر ۱۴ روز یک بار می چرخه. 164 00:17:55,280 --> 00:17:57,480 ‫و یک همراه داره... 165 00:18:00,720 --> 00:18:03,080 ‫...یک همراه غول آسای گازی... ‫(کپلر - ۳۶سی) 166 00:18:05,000 --> 00:18:09,040 ‫...هر چند که به خواهر کوچیکتر خودش ‫معمولا نزدیک هست. 167 00:18:10,440 --> 00:18:14,440 ‫مجاورت ستاره اون و سیاره خواهرش... 168 00:18:14,440 --> 00:18:17,760 ‫...به ما این امکان رو میده ‫تا شرایط عجیبی رو متصور بشیم 169 00:18:17,760 --> 00:18:21,600 ‫...که ممکنه روی سطح کپلر-۳۶ب ‫وجود داشته باشه. 170 00:18:32,720 --> 00:18:35,400 ‫شاید سیاره قفل کشندی شده باشه، 171 00:18:35,400 --> 00:18:39,600 ‫که یعنی یک نیمکره ‫همیشه رو به روی ستاره هست. 172 00:18:43,580 --> 00:18:47,160 ‫دما سطح ‫700 درجه سلسیوس 173 00:18:47,200 --> 00:18:52,840 ‫در این سمت، گرمای تنبیه کننده ‫می تونه به زمین مذاب تبدیل بشه... 174 00:18:57,040 --> 00:19:01,200 ‫...رودخونه هایی از گدازه رو درست کنه ‫که از سطح سیاره می گذرن. 175 00:19:11,320 --> 00:19:14,680 ‫با کشش گرانشی غول گازی... 176 00:19:15,800 --> 00:19:18,640 ‫...سیاره می تونه فوران های خشن رو تجربه کنه 177 00:19:18,640 --> 00:19:20,920 ‫و هر بار که رد میشه... 178 00:19:28,680 --> 00:19:31,680 ‫...باعث ایجاد آتشفشان شدیدی میشه. 179 00:19:55,960 --> 00:19:58,640 ‫ولی کپلر ۳۶بی می تونه... 180 00:19:59,880 --> 00:20:01,600 ‫...سیاره ای از یخ هم باشه. 181 00:20:10,120 --> 00:20:12,400 ‫چون اگر قفل کشنده ای باشه، 182 00:20:12,400 --> 00:20:16,920 ‫طرف دورتر برای همیشه ‫دور از ستاره می مونه... 183 00:20:20,240 --> 00:20:23,520 ‫...و می تونیم نیمکره سردی ‫در حد انجماد رو تصور کنیم 184 00:20:23,520 --> 00:20:26,200 ‫که در تاریکی ابدی پیچیده شده. 185 00:20:40,640 --> 00:20:44,560 ‫فعلا، این ها همه حدس و گمان 186 00:20:47,240 --> 00:20:51,720 ‫ولی داریم تصویری از این دنیاها رو می سازیم. 187 00:20:51,720 --> 00:20:55,880 ‫منظورم اینه که، دنیایی رو تصور کنید که ‫خورشید در یک نقطه از آسمون... 188 00:20:55,880 --> 00:20:58,400 ‫...برای همیشه باقی می مونه، 189 00:20:58,400 --> 00:21:01,520 ‫پس یک سمت سیاره ‫شب ابدی هست 190 00:21:01,520 --> 00:21:03,960 ‫و اون سمت دیگه روز ابدی هست. 191 00:21:03,960 --> 00:21:08,680 ‫و حتی نوار گرگ و میش بین روز و شب، 192 00:21:08,680 --> 00:21:11,760 ‫اینطور فکر می کنیم که از شرایط حاد ‫رنج می بره. 193 00:21:16,720 --> 00:21:21,000 ‫پس کپلر ۳۶بی نشون میده که ‫خیلی چیزا باید باشه... 194 00:21:21,000 --> 00:21:26,680 ‫...تا دنیای قابل سکونتی رو داشته باشیم ‫نه ترکیبی از سیاره ها. 195 00:21:26,680 --> 00:21:28,480 ‫جزئیاتی از مدارش هست... 196 00:21:28,480 --> 00:21:33,560 ‫...و همینطور ماهیت بقیه اجرام ‫در منظومه شمسی... 197 00:21:33,560 --> 00:21:36,320 ‫...که دارن همراه با اون ‫به دور ستاره می چرخن. 198 00:21:51,320 --> 00:21:55,000 ‫کپلر ۳۶بی یکی از هزاران سیاره هستش 199 00:21:55,000 --> 00:21:57,280 ‫که کپلر کشف کرده. 200 00:22:04,160 --> 00:22:08,080 ‫حالا بدون هیچ شک و تردیدی می دونیم ‫که کهکشان ما... 201 00:22:08,080 --> 00:22:12,080 ‫...منزلگاه مجموعه گوناگونی از ‫دنیاهای بیگانه هست. 202 00:22:19,560 --> 00:22:23,760 ‫هر کدوم از بیش از 4000 سیاره ای ‫که تا امروز کشف کردیم... 203 00:22:23,760 --> 00:22:25,720 ‫...از تمام سیاره های دیگه متفاوته. 204 00:22:25,720 --> 00:22:28,600 ‫اونا واقعا یه مجموعه بیگانه و نابومی هستن، 205 00:22:28,600 --> 00:22:31,640 ‫و قطعا هیچ سیاره ای نیست که... 206 00:22:31,640 --> 00:22:33,440 ‫...با سیاره هایی که از ‫منظومه شمسی خودمون می شناسیم یکسان باشه. 207 00:22:35,720 --> 00:22:39,360 ‫و به نظرم این حقیقت عمیقی رو ‫درباره گیتی آشکار می کنه، 208 00:22:39,360 --> 00:22:43,920 ‫چون هر چند که قوانین طبیعت ‫که سیارات رو تشکیل میدن ساده هستن 209 00:22:43,920 --> 00:22:47,360 ‫و در همه جا همینطوره ‫و مواد اولیه پایه، 210 00:22:47,360 --> 00:22:51,800 ‫که سیارات از اونا ساخته میشن ‫ساده هستن و در همه جا یکسانن، 211 00:22:51,800 --> 00:22:56,400 ‫ماهیت سیاره به سابقه تشکیلش هم برمی گرده 212 00:22:56,400 --> 00:22:59,280 ‫و محیطی که در پیرامون ستاره والدش... 213 00:22:59,280 --> 00:23:01,200 ‫...که سیاره از اون شکل گرفته. 214 00:23:01,200 --> 00:23:04,440 ‫و تمام اونا کاملا متفاوت هستن. 215 00:23:06,520 --> 00:23:09,120 ‫پس هر سیاره ای داستان متفاوتی رو ‫برای گفتن داره. 216 00:23:09,120 --> 00:23:12,320 ‫به گمونم، از این جهت، ‫سیارات مثل آدمیزادها هستن. 217 00:23:12,320 --> 00:23:16,520 ‫و این کشف تماما غیرمنتظره و هیجان انگیز... 218 00:23:16,520 --> 00:23:19,440 ‫...قطعا جستجوی حیات رو پیچیده می کنه. 219 00:23:26,880 --> 00:23:29,200 ‫باید محل جستجو رو کوچیکتر می کردیم... 220 00:23:30,480 --> 00:23:35,720 ‫...جستجو برای سیاره های دوردست، ‫ولی نه خیلی از ستاره های والدشون دور باشن.. 221 00:23:40,080 --> 00:23:44,400 ‫...سیاراتی که در فاصله صحیح هستن... 222 00:23:44,400 --> 00:23:46,920 ‫...تا سطح اونا بتونه قابل سکونت باشه... 223 00:23:49,840 --> 00:23:53,440 ‫...دنیاهای بیگانه ‫با یک ماده اولیه با ارزش.. 224 00:23:53,440 --> 00:23:56,360 ‫...که زمین رو ‫به یک سیاره زنده تبدیل می کنه. 225 00:24:17,200 --> 00:24:18,960 ‫حالا شاید از خودتون بپرسید، 226 00:24:18,960 --> 00:24:23,440 ‫«آیا می تونیم تمام دانشی که ‫اینجا روی زمین داریم رو... 227 00:24:23,440 --> 00:24:26,040 ‫...به سیارات دیگه گیتی منتقل کنیم؟» 228 00:24:26,040 --> 00:24:29,560 ‫خب، من با تاکید می گم که بله، می تونیم، 229 00:24:29,560 --> 00:24:31,720 ‫چون قوانین طبیعت جهان شمول هستن. 230 00:24:31,720 --> 00:24:35,880 ‫پس، قوانین فیزیک و شیمی که زیست شناسی ‫رو اینجا روی این سیاره پی ریزی کردن... 231 00:24:35,880 --> 00:24:41,000 ‫...روی تمام سیارات موجود در گیتی ‫صدق می کنن، 232 00:24:41,000 --> 00:24:43,720 ‫چه کشفش کرده باشیم یا نه. 233 00:24:50,400 --> 00:24:53,760 ‫شیمی حیات به چند مواد اولیه پایه نیاز داره 234 00:24:53,760 --> 00:24:57,200 ‫کربن، نیتروژن، اکسیژن، آهن. 235 00:24:58,600 --> 00:25:02,200 ‫همینطور به انرژی با کیفیت و ‫در دسترسی نیاز داره 236 00:25:02,200 --> 00:25:06,240 ‫که از گرمای سیارات ‫یا شاید از ابرنواختر میاد. 237 00:25:10,760 --> 00:25:16,280 ‫ولی حیات اینجا روی زمین ‫به یک ماده اولیه اضافه اساسی... 238 00:25:16,280 --> 00:25:19,280 ‫...و خیلی مهم دیگه هم نیاز داره، ‫که اون آب مایع هست. 239 00:25:19,280 --> 00:25:22,600 ‫آب مایع به طرز فریبنده ای ‫ماده پیچیده ای هستش. 240 00:25:22,600 --> 00:25:26,120 ‫حلال خیلی قوی ای هستش، ‫ولی ساختارهایی هم داره... 241 00:25:26,120 --> 00:25:29,400 ‫...که دائما در حال تشکیل ‫و ناپدید شدن در داخلش هستن، 242 00:25:29,400 --> 00:25:34,080 ‫که به نوعی مثل یک چوب بست عمل می کنه ‫که زیست شناسی حول اون اتفاق میفته. 243 00:25:38,160 --> 00:25:41,760 ‫مولکول های ارگانیک توسط اون چوب بست ‫جهت می گیرن... 244 00:25:41,760 --> 00:25:43,720 ‫...تا بتونن با همدیگه واکنش نشون بدن. 245 00:25:45,400 --> 00:25:50,160 ‫حالا، این قطعیه که ‫تمام موجودات زنده روی زمین 246 00:25:50,160 --> 00:25:53,320 ‫به آب مایع نیاز داره تا زنده بمونه، 247 00:25:53,320 --> 00:25:57,920 ‫و به نظرم این فرض خیلی خوبی هست ‫که هر موجود زنده ای 248 00:25:57,920 --> 00:26:02,200 ‫هر جایی در گیتی هم ‫به آب نیاز داره. 249 00:26:24,120 --> 00:26:26,560 ‫گیتی پر از آب هست. 250 00:26:27,920 --> 00:26:31,680 ‫مخازن بزرگی در کهکشان شناسایی شده 251 00:26:31,680 --> 00:26:34,720 ‫در بین ابرهای گازی سحابی غول پیکر. 252 00:26:39,240 --> 00:26:43,920 ‫ولی به صرف اینکه آب فراوان هست ‫به این معنی نیست... 253 00:26:43,920 --> 00:26:48,040 ‫...که الزاما به ‫اقیانوس های سطوح سیاره ای ختم میشه. 254 00:26:55,440 --> 00:26:58,160 ‫از بین هشت سیاره منظومه شمسی ما، 255 00:26:58,160 --> 00:27:03,640 ‫فقط یک سیاره هست که امروز ‫روی سطح اون آب جاری دائمی داره... 256 00:27:09,000 --> 00:27:13,760 ‫...دنیایی اقیانوسی که خیلی وقت پیش، ‫اونجا حیات آغاز شد. 257 00:27:33,200 --> 00:27:36,920 ‫حدود چهار میلیارد سال پیش، ‫حیات روی زمین شروع شد، 258 00:27:36,920 --> 00:27:40,560 ‫احتمالا در جاهایی که ‫بی شباهت به این نبودن، 259 00:27:40,560 --> 00:27:45,480 ‫جایی که فعالیت زمین گرمایی هست، ‫منبعی از انرژی... 260 00:27:45,480 --> 00:27:50,280 ‫...که در تماس با تجمعات غنی از ‫عناصر شیمیایی واکنشی و مواد معدنی هست، 261 00:27:50,280 --> 00:27:57,360 ‫ولی همینطور، به طور قاطع، ‫اون حلال جادویی، آب مایع هست. 262 00:27:57,360 --> 00:28:03,080 ‫حالا، سیارات سنگی بسیاری در کهکشان ‫احتمالا این آب رو دارن، 263 00:28:03,080 --> 00:28:07,480 ‫ولی خیلی کمتر از چیزی که فکر می کنیم، 264 00:28:07,480 --> 00:28:11,200 ‫اون پهنه های آبی بزرگ روی سطح رو نداریم. 265 00:28:11,200 --> 00:28:13,600 ‫برای همینه که یه جور تکیه کلام... 266 00:28:13,600 --> 00:28:15,880 ‫...توی جامعه اخترزیست شناسی هست ‫که میگه، 267 00:28:15,880 --> 00:28:20,720 ‫«اگر که می خواین دنبال حیات بگردین، ‫آب رو دنبال کنید.» 268 00:28:25,760 --> 00:28:30,360 ‫«2.4 میلیارد سال پیش» 269 00:28:34,800 --> 00:28:36,760 ‫در حالی که حیات روی زمین ‫در حال تکامل بود... 270 00:28:44,240 --> 00:28:46,400 ‫...به فاصله 124 سال نوری... 271 00:28:47,680 --> 00:28:51,640 ‫...در بین آوار ابرهای گاز، غبار و یخ... 272 00:28:56,760 --> 00:28:58,520 ‫...ستاره کوچیکی زاده شد... 273 00:29:05,680 --> 00:29:11,440 ‫و بقایای ابری پیچ خورده فشرده شدن ‫تا دنیای جدیدی رو شکل بدن. 274 00:29:11,460 --> 00:29:13,460 ‫کی 2 - 18 بی 275 00:29:18,760 --> 00:29:21,440 ‫در سال 2015، کپلر سیاره ای رو پیدا کرد 276 00:29:21,440 --> 00:29:25,520 ‫که به راحتی به داخل ‫منطقه قابل سکونت ستاره خودش می چرخید. 277 00:29:40,760 --> 00:29:46,120 ‫هشت برابر بیشتر از جرم زمین رو داشت، ‫کی18-2ب یک غول هست... 278 00:29:56,200 --> 00:29:58,840 ‫...که کشش گرانشی قدرتمندی داره. 279 00:30:09,040 --> 00:30:12,520 ‫اگر که سیاره سنگی باشه، ‫شاید همین این امکان رو ساخته 280 00:30:12,520 --> 00:30:14,160 ‫تا به یک اتمسفر غلیظ وابسته بشه. 281 00:30:17,320 --> 00:30:22,160 ‫کی18-2ب ممکنه تمام مواد مورد نیاز ‫برای ساخت یک دنیای آبی رو داشته باشه. 282 00:30:27,960 --> 00:30:32,080 ‫و تلسکوپ فضایی افسانه ای ‫کشف جدید کپلر رو... 283 00:30:32,080 --> 00:30:33,440 ‫...در منظرش داشت. 284 00:30:35,500 --> 00:30:39,800 ‫«تلسکوپ فضایی هابل» 285 00:30:39,840 --> 00:30:44,760 ‫قوی ترین تلسکوپ فضایی ‫به جستجو ملحق شده بود. 286 00:30:50,680 --> 00:30:55,400 ‫تلسکوپ هابل نور ستاره والد کی18-2بی رو... 287 00:30:55,400 --> 00:30:57,720 ‫...موقع رد شدن سیاره از جلوی اون بررسی کرد. 288 00:30:59,840 --> 00:31:04,120 ‫...و چیزی رو تشخیص داد که ممکنه ‫یک علامت ضعیف از... 289 00:31:05,840 --> 00:31:07,280 ‫...بخار آب باشه. 290 00:31:12,680 --> 00:31:15,160 ‫به فاصله 124 سال نوری از زمین... 291 00:31:16,680 --> 00:31:20,880 ‫...شاید بالاخره مدرک وجود آب رو... 292 00:31:20,880 --> 00:31:22,240 ‫...در یک دنیای بیگانه درست کنیم. 293 00:31:24,040 --> 00:31:28,440 ‫این اولین مشاهده بخار آب در جو بود... 294 00:31:28,440 --> 00:31:32,880 ‫...از طرف سیاره ای که در منطقه قابل سکونت ‫دور ستاره خودش هست. 295 00:31:32,880 --> 00:31:35,400 ‫مسلماً، مقادیر مقدار بخار آب در جو... 296 00:31:35,400 --> 00:31:36,840 ‫تقریبا گسترده هست. 297 00:31:36,840 --> 00:31:41,480 ‫چیزی در بین یک صدم درصد ‫و پنجاه درصد هست. 298 00:31:41,480 --> 00:31:43,560 ‫منظورم اینه که، یه سیاره هست ‫که خیلی از اینجا فاصله داره، 299 00:31:43,560 --> 00:31:50,560 ‫ولی برای مقایسه، ‫سیاره ما در جو خودش چند درصد بخار آب داره. 300 00:31:50,560 --> 00:31:53,240 ‫پس اون مشاهده به دو دلیل اهمیت داره. 301 00:31:53,240 --> 00:31:55,520 ‫اولا، اینکه صفر نیست. 302 00:31:55,520 --> 00:31:57,880 ‫آب در جو وجود داره. 303 00:31:57,880 --> 00:32:01,640 ‫ولی ثانیا، اگر که اندازه گیری ‫در قسمت پایینی باشه، 304 00:32:01,640 --> 00:32:04,520 ‫چند درصد کم از بخار آب در جو، 305 00:32:04,520 --> 00:32:09,440 ‫اون موقع با این دنیا سازگاری داره... 306 00:32:09,440 --> 00:32:13,240 ‫...که یک سیاره با اقیانوس هایی ‫در سطحش باشه. 307 00:32:19,320 --> 00:32:22,080 ‫ماهیت این سیاره در حال حاضر... 308 00:32:22,080 --> 00:32:24,200 ‫...مسئله بحث شدید علمی هست. 309 00:32:26,000 --> 00:32:29,200 ‫شاید سیاره بیشتر به ‫یک مینی نپتون شبیه تر باشه... 310 00:32:30,600 --> 00:32:31,800 ‫...یک سیاره گازی. 311 00:32:35,960 --> 00:32:39,960 ‫ولی امکانش هست که ‫رویای یک دنیای بیگانه سنگی رو داشت... 312 00:32:39,960 --> 00:32:42,080 ‫...که آسمون هاش پر از ابر هستن... 313 00:32:46,680 --> 00:32:48,800 ‫...جایی که قطره های آب جمع میشن... 314 00:32:51,080 --> 00:32:52,520 ‫...و در نهایت می ریزن... 315 00:32:57,800 --> 00:33:00,240 ‫...اقیانوس های وسیعی رو تغذیه می کنن... 316 00:33:02,640 --> 00:33:06,480 ‫...که سطح سیاره عظیمی رو می پوشونن... 317 00:33:09,600 --> 00:33:11,040 ‫...دنیایی آبی... 318 00:33:20,040 --> 00:33:22,280 ‫...اونجا که اکسیر حیات... 319 00:33:24,080 --> 00:33:25,920 ‫...به مقادر زیاد موجوده. 320 00:33:33,080 --> 00:33:37,440 ‫سیاره کی۲-۱۸ب هیجان انگیزه ‫چون کوچیکترین دنیا... 321 00:33:37,440 --> 00:33:40,160 ‫...با اتمسفری هست که ‫تونستیم تجزیه و تحلیلش کنیم، 322 00:33:40,160 --> 00:33:43,040 ‫و متوجه جرم و تراکمش شدیم، 323 00:33:43,040 --> 00:33:46,160 ‫ترکیبات اتمسفرش و مدارهای اون... 324 00:33:46,160 --> 00:33:49,480 ‫...با دنیایی که آب داشته باشه سازگار هست. 325 00:33:51,080 --> 00:33:55,320 ‫و شاید دنیایی با اقیانوس های روی سطحش باشه. 326 00:33:55,320 --> 00:33:57,200 ‫ما مطمئن نیستیم. 327 00:33:57,200 --> 00:34:01,480 ‫ولی تصور کنید اون دنیای کوچیک و دوردست... 328 00:34:01,480 --> 00:34:05,000 ‫...دور یک ستاره کم نور قرمز ‫ممکنه چه شکلی باشه. 329 00:34:12,560 --> 00:34:15,800 ‫کپلر به اکتشافات بیشتری ادامه داد... 330 00:34:27,160 --> 00:34:32,880 ‫...تا اینکه در اکتبر 2018، ‫بالاخره سوختش تموم شد. 331 00:34:39,720 --> 00:34:45,680 ‫بعد از نه سال، بیش از 2500 دنیای بیگانه رو ‫پیدا کرده بود... 332 00:34:52,760 --> 00:34:54,960 ‫...به ما نشون داد که سیارات زمین مانند... 333 00:34:54,960 --> 00:34:57,840 ‫...تا چه حد می تونن رایج باشن. 334 00:35:11,600 --> 00:35:17,680 ‫ما تخمین می زنیم که ممکنه در حدود ‫20 میلیارد دنیاهای زمین مانند باشه... 335 00:35:17,680 --> 00:35:21,280 ‫...که سیاراتی سنگی در منطقه قابل سکونته ‫دور یک ستاره هستن... 336 00:35:21,280 --> 00:35:26,160 ‫...که شاید توی کهکشان ما ‫روی سطحش آب مایع باشه. 337 00:35:26,160 --> 00:35:30,360 ‫میشه 20 میلیارد خونه احتمالی برای حیات. 338 00:35:41,280 --> 00:35:45,160 ‫ما از احتمال شرایط مناسب خبر نداریم، 339 00:35:45,160 --> 00:35:51,000 ‫که حیات روی یک سیاره شروع بشه، ‫ولی از دنیای خودمون شواهدی داریم. 340 00:35:51,000 --> 00:35:54,640 ‫چیزی که می دونیم اینه که اینجا روی زمین، ‫تقریبا درست بعد از اینکه... 341 00:35:54,640 --> 00:35:58,480 ‫...زمین شکل گرفت و خنک شد ‫حیات آغاز شده 342 00:35:58,480 --> 00:36:01,000 ‫و اقیانوس ها روی سطحش تشکیل شدن. 343 00:36:01,000 --> 00:36:04,680 ‫پس ممکنه به این اشاره کنه که در حالی که ‫حس اجتناب ناپذیری... 344 00:36:04,680 --> 00:36:07,520 ‫...درباره منشاء حیات ‫با وجود شرایط مناسب وجود نداره، 345 00:36:07,520 --> 00:36:11,080 ‫شاید حداقل از لحاظ منطقی محتمل باشه، 346 00:36:11,080 --> 00:36:16,160 ‫پس به نظر من حداقل این احتمال هست ‫که شاید حیات... 347 00:36:16,160 --> 00:36:20,320 ‫...روی بعضی از، شاید خیلیاشون، ‫از اون 20 میلیارد دنیاهای زمین مانند... 348 00:36:20,320 --> 00:36:22,200 ‫...توی کهکشان ما تشکیل شده. 349 00:36:24,320 --> 00:36:28,640 ‫ولی به نظرم دو مسئله درباره حیات هست. 350 00:36:28,640 --> 00:36:32,200 ‫مسئله اول درباره منشاء ‫و موجودیت میکروب هاست. 351 00:36:32,200 --> 00:36:35,920 ‫ولی اغلب، وقتی که از بیگانه ها می گیم، ‫منظورمون... 352 00:36:35,920 --> 00:36:39,480 ‫...میکروب ها نیست، ‫بلکه موجودات پیچیده هست. 353 00:36:39,480 --> 00:36:43,400 ‫ما چیزایی نیاز داریم که ‫بتونیم باهاش صحبت کنیم، مثلا تمدن. 354 00:36:43,400 --> 00:36:46,800 ‫احتمالش چقدر که اونجا توی راه شیری... 355 00:36:46,800 --> 00:36:48,400 ‫...تمدن های دیگه ای باشه؟ 356 00:36:48,400 --> 00:36:51,840 ‫خب، بازم میگم، ‫جواب رو نمی دونیم. 357 00:36:51,840 --> 00:36:56,240 ‫ولی مشاهداتی هست که می تونیم داشته باشیم، ‫الگوهایی توی راه شیری که می تونیم ببینیم، 358 00:36:56,240 --> 00:37:01,240 ‫که شاید به ما این امکان رو بده ‫تا حدس های علمی تری بزنیم. 359 00:37:30,020 --> 00:37:39,280 ‫«تمدن» ‫برگرفته از عبارت لاتین "سیویتاس" یا "شهر" 360 00:37:39,320 --> 00:37:41,320 ‫ما دقیقا خبر نداریم... 361 00:37:41,320 --> 00:37:45,600 ‫...که ما موجودات بشدت باهوش و پیچیده ‫چطور به اینجا اومدیم. 362 00:37:55,520 --> 00:38:00,440 ‫ولی از این مطمئنیم که ‫حیات روی زمین اینجوری شروع نشده. 363 00:38:04,080 --> 00:38:06,720 ‫ما محصول داستانی هستیم... 364 00:38:06,720 --> 00:38:07,160 ‫ما محصول داستانی هستیم... 365 00:38:07,160 --> 00:38:10,520 ‫ که برای بیشتر از ‫یک چهارم عمر گیتی اتفاق افتادیم. 366 00:38:13,680 --> 00:38:14,720 ‫...از میکروب ها... 367 00:38:16,400 --> 00:38:19,220 ‫...تا به تمدن تکنولوژیکی جهانی... 368 00:38:19,220 --> 00:38:22,000 ‫...که به دنبال برقراری ارتباط ‫با سایر تمدن هاست. 369 00:38:24,000 --> 00:38:27,840 ‫فعلا، حداقل، سکوت ما رو احاطه کرده. 370 00:38:27,840 --> 00:38:31,640 ‫پیغام هایی که به کیهان فرستادیم ‫بی پاسخ باقی موندن. 371 00:38:31,640 --> 00:38:35,920 ‫و تلسکوپ هایی که از اونا استفاده می کنیم ‫تا سیگنال های بیگانه آسمون رو اسکن کنیم... 372 00:38:35,920 --> 00:38:37,600 ‫...ساکت باقی موندن. 373 00:38:37,600 --> 00:38:39,120 ‫البته این به معنی نیست که، 374 00:38:39,120 --> 00:38:41,760 ‫تمدن های دیگه ای وجود ندارن. 375 00:38:41,760 --> 00:38:45,680 ‫شاید توی جای اشتباه ‫به دنبال چیز اشتباهی گشتیم. 376 00:38:45,680 --> 00:38:49,160 ‫ولی به نظرم جواب سوال سکوت بزرگ... 377 00:38:49,160 --> 00:38:52,840 ‫...می تونه اینجا روی زمین پیدا بشه، ‫چون اینجا، 378 00:38:52,840 --> 00:38:57,720 ‫چهار میلیارد سال ثبات طول کشید ‫تا یک تمدن ظهور کنه. 379 00:38:57,720 --> 00:39:00,400 ‫این زمان خیلی زیادی هست. 380 00:39:00,400 --> 00:39:03,560 ‫و وقتی که به سایر دنیاها راه شیری ‫نگاه می کنیم، 381 00:39:03,560 --> 00:39:07,520 ‫این دو مسئله هستن، ‫ثبات و زمان، 382 00:39:07,520 --> 00:39:10,920 ‫که به نظر میاد کالای خیلی کمیابی باشن. 383 00:39:13,840 --> 00:39:18,080 ‫«تلسکوپ فضایی گایا» ‫آژانس فضایی اروپا 384 00:39:20,880 --> 00:39:25,840 ‫در سال 2013، آژانس فضایی اروپا ‫تلسکوپ فضایی گایا رو پرتاب کرد. 385 00:39:29,280 --> 00:39:34,480 ‫ماموریتش؟ تا ستاره های کهکشان ما، ‫یعنی راه شیری رو نقشه برداری کنه. 386 00:39:36,960 --> 00:39:39,520 ‫میلیاردها ستاره نقشه برداری شد... 387 00:39:43,840 --> 00:39:48,600 ‫...هر ستاره میزبان احتمالی ای ‫برای دنیاهای بیگانه بود. 388 00:39:53,200 --> 00:39:56,680 ‫و الگوها دارن ظهور می کنن. 389 00:40:10,960 --> 00:40:13,720 ‫تمام ستاره ها تنهایی وجود ندارن. 390 00:40:19,160 --> 00:40:21,760 ‫بعضی ها همدم دارن. 391 00:40:29,920 --> 00:40:31,880 ‫و هر چقدر که می خواد عجیب به نظر بیاد، 392 00:40:31,880 --> 00:40:35,760 ‫گایا حدود یک میلیون از این ‫سامانه ستاره ای دوگانه... 393 00:40:35,760 --> 00:40:37,600 ‫...یا سامانه های ستاره ای چندگانه رو ‫کشف کرد. 394 00:40:42,600 --> 00:40:45,080 ‫خیلی وقته که خبر داریم ‫سامانه ستاره ای دوگانه، 395 00:40:45,080 --> 00:40:48,200 ‫و البته که سامانه های ستاره ای چندگانه ‫وجود دارن، 396 00:40:48,200 --> 00:40:51,480 ‫ولی دقیقا خبر نداشتیم که ‫چقدر رایج هستن. 397 00:40:53,800 --> 00:40:57,120 ‫ولی حالا داده های ‫دقت بالای خیلی زیادی داریم، 398 00:40:57,120 --> 00:41:02,120 ‫من جمله داده های گایا، ‫که به ما میگه در حدود 50 درصد 399 00:41:02,120 --> 00:41:05,680 ‫از تمام ستاره های خورشید مانند ‫سامانه های ستاره ای چندگانه هستن. 400 00:41:05,680 --> 00:41:10,000 ‫و برای ستاره های با جرم بیشتر، ‫اون عدد به 80 درصد می رسه. 401 00:41:14,800 --> 00:41:19,280 ‫پس رواج سامانه های ستاره ای چندگانه ‫در کهکشان... 402 00:41:19,280 --> 00:41:22,440 ‫...احتمالات در جستجوی یک زمین دیگه رو ‫تغییر میدن؟ 403 00:41:24,880 --> 00:41:30,080 ‫آیا سیارات زمین مانند ‫میتونن در سامانه های ستاره ای چندگانه باشن؟ 404 00:41:30,080 --> 00:41:33,560 ‫اگر اینطوره، سرنوشتشون چی می تونه باشه؟ 405 00:41:39,440 --> 00:41:43,920 ‫در سال 2020، شاید سرنخی رو پیدا کنی، 406 00:41:43,920 --> 00:41:50,920 ‫سیاره ای به اندازه مریخ ‫آزادانه در کهکشان معلقه، 407 00:41:50,920 --> 00:41:53,240 ‫سیاره ای که بهش «دنیای سرگردان» گفته میشه. 408 00:41:55,280 --> 00:41:59,880 ‫ولی سیاره ها نمی تونن به تنهایی ‫در فضای میان ستاره ای شکل بگیرن، 409 00:41:59,880 --> 00:42:01,840 ‫پس از کجا اومده؟ 410 00:42:05,260 --> 00:42:12,200 ‫خیلی وقت پیش ‫در سامانه ستاره ای خیلی خیلی دور... 411 00:42:18,320 --> 00:42:19,480 ‫طلوع... 412 00:42:27,280 --> 00:42:29,600 ‫...تنها توسط یک ستاره شروع نشد... 413 00:42:34,600 --> 00:42:35,760 ‫...بلکه توسط دو ستاره. 414 00:42:45,360 --> 00:42:49,080 ‫شاید دنیای سرگردان در یک ‫سامانه دوگانه نزدیک بزرگ شده... 415 00:43:03,400 --> 00:43:06,920 ‫...در معرض کشش گرانشی دو ستاره قرار گرفته. 416 00:43:14,600 --> 00:43:17,440 ‫وقتی که ستاره های والدش برای به دست گرفتن ‫سرنوشت اون مبارزه می کردن... 417 00:43:25,400 --> 00:43:29,600 ‫...مدارش شاید ناپایدار بوده. 418 00:43:43,520 --> 00:43:48,000 ‫حتی در سامانه های ستاره ای یگانه، ‫تعاملات جاذبه ای ضعیف بین سیارات... 419 00:43:48,000 --> 00:43:51,000 ‫...می تونه مدارهاشون رو تغییر بده. 420 00:43:51,000 --> 00:43:52,800 ‫حالا، توی سامانه ستاره ای دوگانه، 421 00:43:52,800 --> 00:43:55,880 ‫سیارات فقط در معرض ‫کشش گرانشی همدیگه نیستن، 422 00:43:55,880 --> 00:44:01,760 ‫اونا در معرض کشش گرانشی قوی تری ‫از یک ستاره دیگه هستن. 423 00:44:01,760 --> 00:44:05,080 ‫پس حتی اگر که یک سیاره ‫وارد یه مدار ثابت بشه، 424 00:44:05,080 --> 00:44:09,480 ‫احتمالش خیلی زیاده که ‫مدت زیادی رو توی اون مدار نمونه. 425 00:44:09,480 --> 00:44:13,520 ‫پس، در سامانه ستاره ای دوگانه، ‫خط بین نظم و بی نظمی 426 00:44:13,520 --> 00:44:15,400 ‫قطعا خیلی باریک هست. 427 00:44:20,880 --> 00:44:23,680 ‫حتی تغییرات نامحسوس در مدار سیاره... 428 00:44:23,680 --> 00:44:26,440 ‫...می تونه به تغییرات چشمگیری ‫در اقلیم ختم بشه. 429 00:44:27,600 --> 00:44:29,960 ‫و برای همینه که شرایط سطح سیارات... 430 00:44:29,960 --> 00:44:35,640 ‫...در سامانه های ستاره ای دوگانه ‫شاید به اندازه کافی پایدار باقی نمونه... 431 00:44:35,640 --> 00:44:39,160 ‫...به اندازه کافی پایدار بمونه تا ‫حیات هوشمند تکامل پیدا کنه. 432 00:44:47,840 --> 00:44:49,880 ‫و تغییرات مدارها در سیارات... 433 00:44:49,880 --> 00:44:54,840 ‫...گاهی اوقات می تونه محسوس باشه. 434 00:45:13,800 --> 00:45:19,720 ‫یک برخورد نزدیک شاید به دنیای سرگردان... 435 00:45:19,720 --> 00:45:22,080 ‫...آخرین ضربه گرانشی رو بزنه. 436 00:45:42,880 --> 00:45:44,440 ‫و اون رو به سمت بیرون پرت کنه. 437 00:45:48,520 --> 00:45:52,200 ‫و اون رو از چنگ ستاره های والدش خارج کنه. 438 00:45:58,320 --> 00:45:59,720 ‫اون رو رها کنه... 439 00:46:05,600 --> 00:46:07,880 ‫...تا به سفری در کهکشان برسه. 440 00:46:23,120 --> 00:46:27,320 ‫دور از گرمای ستاره خودش، 441 00:46:27,320 --> 00:46:31,120 ‫هر آب مایعی که دنیای سرگردان ‫شاید زمانی داشته... 442 00:46:35,960 --> 00:46:37,680 ‫...یخ زده و منجمد شده. 443 00:46:43,120 --> 00:46:46,160 ‫هر اتمسفری که زمانی ازش محافظت کرده... 444 00:46:54,000 --> 00:46:57,040 ‫...احتمالا روی سطح سیاره یخ زده. 445 00:47:01,480 --> 00:47:03,560 ‫سرگردان می تونه به دنیایی تبدیل بشه... 446 00:47:06,360 --> 00:47:10,560 ‫...با شرایطی که هیچ موجود زنده ای ‫نمی تونه تحمل کنه. 447 00:47:14,200 --> 00:47:18,240 ‫کل سیاره تنها و سرگردان هست. 448 00:47:25,280 --> 00:47:30,000 ‫تنها توسط ما هست که ‫میلیون ها سال بعد شناسایی میشه. 449 00:47:32,000 --> 00:47:35,440 ‫یک سیاره سرگردان زمین-مانند کوچیک... 450 00:47:37,440 --> 00:47:41,640 ‫...تا ابد در تاریکی فضا پرسه می زنه. 451 00:47:53,000 --> 00:47:57,000 ‫این سیاره تنهای سرگردون ‫یک دنیای خاص نیست. 452 00:47:57,000 --> 00:47:59,600 ‫هر چند که شناسایی ‫سیاره های سرگردان خیلی سخته، 453 00:47:59,600 --> 00:48:01,480 ‫تخمین زده میشه که شاید... 454 00:48:01,480 --> 00:48:04,480 ‫...بیش از 100 میلیارد از اون سیارات ‫در کهکشان ما باشه. 455 00:48:04,480 --> 00:48:06,560 ‫سیارات سرگردان شاید رایج ترین... 456 00:48:06,560 --> 00:48:08,720 ‫...نوع سیاره در راه شیری باشن. 457 00:48:10,160 --> 00:48:11,760 ‫و هر چند که فکر می کنیم اکثرشون... 458 00:48:11,760 --> 00:48:15,440 ‫...به محض تشکیل از ستاره هاشون جدا شدن، 459 00:48:15,440 --> 00:48:20,600 ‫این نشون میده که سامانه های ستاره ای ‫همیشه مکان های پایداری نیستن... 460 00:48:20,600 --> 00:48:23,960 ‫...که حیات پیچیده بتونه ‫طی بیش از میلیاردها سال تکامل پیدا کنه. 461 00:48:36,840 --> 00:48:40,400 ‫جستجوی ما برای یک سیاره زنده دیگه ‫تازه شروع شده. 462 00:48:44,440 --> 00:48:46,440 ‫با این حال تا الانم کلی چیزی فهمیدیم. 463 00:48:53,960 --> 00:48:56,800 ‫اولین سیاره های سنگیمون رو پیدا کردیم. 464 00:48:59,080 --> 00:49:02,840 ‫بعضیاشون در منطقه قابل سکونت ‫به دور ستاره هاشون هستن. 465 00:49:11,320 --> 00:49:16,120 ‫بعضی هاشون با این احتمال ‫که روی سطحشون آب باشه. 466 00:49:17,720 --> 00:49:22,640 ‫دنیاهای داوطلب برای ماموریت های آتی ‫در جستجوی پیدا کردن شواهد حیات. 467 00:49:28,080 --> 00:49:32,120 ‫ولی ما دسته ای از دنیاهای عجیب ‫و زجر دیده رو هم پیدا کردیم... 468 00:49:34,720 --> 00:49:37,040 ‫...که به دور ستاره های خشن می گردن. 469 00:49:45,680 --> 00:49:48,440 ‫و تعدد سیارات سرگردان... 470 00:49:50,640 --> 00:49:55,200 ‫...جایی که حیات پیچیده، ‫برداشتی که ما داریم، غیرممکن به نظر میاد. 471 00:50:03,680 --> 00:50:07,880 ‫شاید این دنیاها هستن که نشونه ای از ‫چرایی این مطلب هستن... 472 00:50:09,600 --> 00:50:13,320 ‫...که در حال حاضر، ‫یک سیاره جدا افتاده. 473 00:50:19,120 --> 00:50:20,560 ‫تنهاست. 474 00:50:33,240 --> 00:50:36,880 ‫به نظر میاد که سیاره ما تا حد زیادی ‫از خشونت فرار کرده، 475 00:50:36,880 --> 00:50:39,160 ‫بی نظمی و تغییرات دائمی... 476 00:50:39,160 --> 00:50:42,520 ‫...که به نظر میاد یک کهکشان ‫مثل راه شیری رو توصیف کرده. 477 00:50:42,520 --> 00:50:45,360 ‫بله، انقراض دست جمعی عجیب هم بوده، 478 00:50:45,360 --> 00:50:48,680 ‫ولی زنجیره قطع نشده حیات هم ‫اینجا روی زمین بوده 479 00:50:48,680 --> 00:50:51,480 ‫که به چهار میلیارد سال پیش برمی گرده. 480 00:50:51,480 --> 00:50:54,600 ‫و اگر که به این نیازه تا ‫از منشاء حیات به تمدنی برید... 481 00:50:54,600 --> 00:50:58,600 ‫...پس هر چند که شاید ‫میلیاردها دنیا وجود داشته باشه... 482 00:50:58,600 --> 00:51:03,200 ‫...که حیات اونجا آغاز شده، ‫شاید تمدن های خیلی کمی باشه. 483 00:51:04,280 --> 00:51:06,800 ‫ولی این فقط یه نظره. 484 00:51:06,800 --> 00:51:08,600 ‫یه حدس علمی هستش. 485 00:51:08,600 --> 00:51:11,480 ‫و با توجه به ماهیت عمیق سوال، 486 00:51:11,480 --> 00:51:16,280 ‫مهم نیست که حدس چقدر علمی باشه، ‫به نظرم اینکه دست از گشتن برداریم... 487 00:51:16,280 --> 00:51:21,040 ‫...برای ما مسخره میشه، ‫چه در داخل و خارج از کهکشانمون. 488 00:51:24,960 --> 00:51:29,400 ‫از اونجایی که تازه اولین نگاه ها رو... 489 00:51:29,400 --> 00:51:32,120 ‫...به دنیایی فراتر از راه شیری داشتیم... 490 00:51:40,600 --> 00:51:43,960 ‫...که در حدود 30 میلیون سال نوری ‫فاصله داره. 491 00:51:43,960 --> 00:51:47,920 ‫در بازوهای مارپیچی کهکشان گرداب آروم گرفته. 492 00:51:52,600 --> 00:51:55,040 ‫دنیایی در ابعاد زحل. 493 00:52:03,720 --> 00:52:07,160 ‫یافته ای که افق های ما رو گسترش میده. 494 00:52:12,240 --> 00:52:16,600 ‫آغاز جستجو برای سیاره های فراکهکشانی هست. 495 00:52:20,200 --> 00:52:23,720 ‫کشف احتمالی یک سیاره ‫که در یک کهکشان دیگه به دور یک ستاره بچرخه، 496 00:52:23,720 --> 00:52:27,640 ‫چیزیه که هرگز فکرش رو نمی کردم که ببینم. 497 00:52:27,640 --> 00:52:31,600 ‫و احتمال جذابی رو آشکار می کنه ‫که شاید بتونیم... 498 00:52:31,600 --> 00:52:35,240 ‫...تا نه فقط این سوال رو پیگیری کنیم که، ‫«آیا ما در این کهکشان تنها هستیم؟» 499 00:52:35,240 --> 00:52:37,640 ‫بلکه، «آیا توی گیتی تنها هستیم؟» 500 00:52:41,960 --> 00:52:46,040 ‫جواب این سوال شاید در آینده نهفته باشه. 501 00:52:46,040 --> 00:52:48,880 ‫شاید هرگز به اون سوال جواب ندیم. 502 00:52:48,880 --> 00:52:52,880 ‫ولی گفتم که سوال «آیا ما تنها هستیم؟» ‫سوال عمیقی هست 503 00:52:52,880 --> 00:52:55,720 ‫چون جواب دادن بهش چیز بیشتری رو... 504 00:52:55,720 --> 00:52:57,520 ‫...درباره اینکه آدمیزاد بودن یعنی چی ‫به ما یاد میده. 505 00:53:01,960 --> 00:53:06,640 ‫خب، به نظرم با هر دنیایی که کشف می کنیم ‫یه کم بیشتر آدمیزاد میشیم، 506 00:53:06,640 --> 00:53:12,040 ‫چون توانایی پایه گذاری، 507 00:53:12,040 --> 00:53:15,760 ‫پیگیری سوالاتی که ممکنه ‫هرگز جوابشون رو در عمرمون به دست نیاریم، 508 00:53:15,760 --> 00:53:19,160 ‫سوالاتی برای بچه هامون 509 00:53:19,160 --> 00:53:21,080 ‫یا برای نوه هامون که جواب بدن 510 00:53:21,080 --> 00:53:24,400 ‫بخش اساسی چیزی هست ‫که به معنای انسان بودنه. 511 00:53:24,400 --> 00:53:29,280 ‫بخش اساسی چیزیه که ‫ما رو خیلی خاص می کنه 512 00:53:29,280 --> 00:53:34,120 ‫اینجا روی این دنیای کوچیک، ‫به ستاره های بالای سرمون نگاه می کنیم، 513 00:53:34,120 --> 00:53:36,560 ‫چه تنها باشیم یا نباشیم. 514 00:53:51,360 --> 00:53:53,000 ‫«کاوش در گیتی» 515 00:53:53,040 --> 00:53:55,320 ‫پنج، چهار، 516 00:53:55,320 --> 00:53:57,760 ‫سه، دو... 517 00:53:57,760 --> 00:53:59,840 ‫موتور روشن. یک، صفر. 518 00:53:59,840 --> 00:54:03,120 ‫و بلند شدن موشک دلتا ۲ ‫به همراه کپلر 519 00:54:03,120 --> 00:54:06,440 ‫در جستجوی سیاراتی که از جهاتی ‫به سیاره ما شبیه هستن. 520 00:54:08,480 --> 00:54:11,320 ‫ما تیمی از هزاران نفر رو جمع کردیم ‫تا با همدیگه کار کنن 521 00:54:11,320 --> 00:54:13,600 ‫و نقشه داره جواب میده. 522 00:54:15,040 --> 00:54:16,440 ‫مرحله جداسازی رو داریم. 523 00:54:18,240 --> 00:54:21,160 ‫دیدن پروژه ای که برای سال های زیاد ‫و یا دهه ها روش کار کردن احساس برانگیزه 524 00:54:21,160 --> 00:54:24,640 ‫که بالاخره به فضا میره 525 00:54:24,640 --> 00:54:27,920 ‫و تمام اون امید و آرزو ‫در ماشین آلات قرار گرفته. 526 00:54:36,120 --> 00:54:38,840 ‫کپلر یک موفقیت فوری بود، 527 00:54:38,840 --> 00:54:41,280 ‫بیشتر از 2000 سیاره جدید رو... 528 00:54:41,280 --> 00:54:44,000 ‫...در چهار سال اول عملیاتش کشف کرد. 529 00:54:49,240 --> 00:54:51,440 ‫ولی در تابستان 2012، 530 00:54:51,440 --> 00:54:54,800 ‫تیم با چالشی مواجه شد ‫که کل ماموریت رو تهدید کرد. 531 00:54:59,120 --> 00:55:01,760 ‫یکی از چیزهایی که ماموریت کپلر ‫باید انجام بده... 532 00:55:01,760 --> 00:55:04,360 ‫...چرخ های واکنشی هستن که می چرخن ‫و روی هدف نگهش می دارن. 533 00:55:06,760 --> 00:55:10,200 ‫پس همیشه به سمت ستاره های ثابت هست ‫و حرکت نمی کنه. 534 00:55:10,200 --> 00:55:12,440 ‫خب، ما چهار چرخ داشتیم ‫که این کار رو کردن. 535 00:55:14,920 --> 00:55:17,440 ‫و می دونستیم که فقط ‫دوتا ژیروسکوپ اضافه داشتیم، 536 00:55:17,440 --> 00:55:21,400 ‫و می دونستیم که فضاپیما ‫به این تمایل داره که ژیروسکوپ از کار بیفته. 537 00:55:26,240 --> 00:55:28,120 ‫و بعد از مدتی، از کار افتاد. 538 00:55:28,120 --> 00:55:30,480 ‫سه ماه بعد، ‫ژیروسکوپ بعدی از کار افتاد. 539 00:55:30,480 --> 00:55:32,080 ‫و از اونجایی که سه تا نیاز داشتیم، 540 00:55:32,080 --> 00:55:35,320 ‫دیگه نمی تونستیم ‫به میدان دید کپلر نگاه کنیم. 541 00:55:37,960 --> 00:55:41,040 ‫امید داشتم که راهی پیدا کنن ‫تا با دو ژیروسکوپ کار کنه، 542 00:55:41,040 --> 00:55:42,680 ‫و البته که این کار رو کردن. 543 00:55:46,600 --> 00:55:49,560 ‫پس افراد خیلی باهوش، ‫مهندسین و دانشمندان، 544 00:55:49,560 --> 00:55:54,560 ‫گفتن، «چیزی که می تونیم استفاده کنیم ‫آفتاب به جای ژیروسکوپ سومی هست. 545 00:55:54,560 --> 00:55:57,000 ‫کاری می کنیم تا این نور خورشید رو ‫از خودش منعکس کنه، 546 00:55:57,000 --> 00:56:00,400 ‫از دو چرخ دیگه استفاده می کنیم و ‫حالا به سمت آسمون می گیریمش.» 547 00:56:03,040 --> 00:56:07,360 ‫فشار ضعیف آفتاب ‫کمک کرد تا تلسکوپ ثابت بشه. 548 00:56:08,440 --> 00:56:11,560 ‫در واقع این یه خبر خوب بود، ‫چون این به معنای این بود که... 549 00:56:11,560 --> 00:56:14,080 ‫...کپلر باید الان از میدان کپلر خارج میشد 550 00:56:14,080 --> 00:56:17,600 ‫و می تونستیم تمام انواع ستاره های دیگه رو ‫به دست بیاریم و مشاهده کنیم. 551 00:56:17,600 --> 00:56:20,680 ‫و خب، در واقع یه خوشی ‫برای نجوم ستارگان بود. 552 00:56:21,480 --> 00:56:23,480 ‫اکتبر 2018 553 00:56:23,520 --> 00:56:26,320 ‫بعد از چهار سال اکتشاف دیگه، 554 00:56:26,320 --> 00:56:31,160 ‫در مجموع بیش از 2600 سیاره رو کشف کرد، 555 00:56:31,160 --> 00:56:35,880 ‫و کاری کرد که تا امروز، ‫موفق ترین شکارچی سیاره ما بشه. 556 00:56:39,280 --> 00:56:43,280 ‫وقتی که دستور دادن تا همه چیز رو قطع کنیم ‫ناراحت کننده بود. 557 00:56:43,280 --> 00:56:45,040 ‫می دونید، الان خوابیده، 558 00:56:45,040 --> 00:56:48,840 ‫توی مداری در اطراف خورشیده ‫و به اون چرخش ادامه میده، 559 00:56:48,840 --> 00:56:52,000 ‫ولی از اونجایی که از زمین پرتاب شد، ‫به زمین برمی گرده. 560 00:56:52,000 --> 00:56:56,000 ‫در حدود 40 سال دیگه میاد و ‫دوباره به ما سر میزنه. 561 00:56:56,000 --> 00:56:58,160 ‫و امید دارم که مردم بگن، 562 00:56:58,160 --> 00:57:01,680 ‫«این یه تلسکوپ تاریخیه. این تلسکوپ ‫تمام این سیارات رو به ما معرفی کرد.» 563 00:57:01,680 --> 00:57:05,600 ‫اونا به فضا برن و این تلسکوپ رو بردارن ‫و به زمین برش گردونن 564 00:57:05,600 --> 00:57:09,480 ‫و اون رو توی موزه هوا و فضا بذارن ‫تا هممون تحسینش کنیم. 565 00:57:17,440 --> 00:57:19,280 ‫در قسمت بعدی... 566 00:57:19,280 --> 00:57:24,040 ‫...ماموریت فضایی جدید قدرتمندی که ‫تاریخچه کهکشان ما رو فاش می کنه، 567 00:57:24,040 --> 00:57:25,400 ‫کهکشان راه شیری. 568 00:57:26,600 --> 00:57:30,480 ‫اینکه چطور از عصر تاریکی مرموز گیتی ‫خیز برداشت... 569 00:57:32,960 --> 00:57:37,200 ‫...و به مجموعه ای از برخوردهای عظیم ‫با کهکشان های رقیب... 570 00:57:37,200 --> 00:57:40,000 ‫...غلبه کرد 571 00:57:40,000 --> 00:57:43,120 ‫که مسیر رو برای رسیدن ما هموار کرد 572 00:57:43,120 --> 00:57:46,160 ‫داخل یکی از این بازوهای مارپیچی باشکوه. 573 00:57:51,960 --> 00:57:54,680 ‫با دانشگاه اوپن یونیورسیتی ‫به داخل گیتی سفر کنید 574 00:57:54,680 --> 00:57:59,080 ‫و اطلاعات بیشتری درباره ستاره ها، سیارات ‫و کهکشان رو با این پوستر رایگان یاد بگیرید 575 00:58:00,282 --> 00:58:04,752 ‫با گرفتن این شماره ‫پوستر خودتون رو سفارش بدید... 576 00:58:04,792 --> 00:58:08,502 ‫یا به سایت bbc.co.uk/universe برید. 577 00:58:08,600 --> 00:58:11,280 ‫و لینک ها رو دنبال کنید ‫تا به دانشگاه اوپن یونیورسیتی برسید.