WEBVTT 00:00:01.940 --> 00:00:04.540 شنبه نوزدهم نوامبر 00:00:04.540 --> 00:00:07.620 سال 1532، کشور پرو 00:00:07.620 --> 00:00:11.140 دو دنياي متفاوت در شرف برخورد با هم بودند 00:00:11.140 --> 00:00:15.660 ماجراجويان اسپانيايي به دنبال طلا و افتخار آمده بودند 00:00:17.380 --> 00:00:19.780 حالا آنها بايد با يک نفر ملاقات مي کردند: 00:00:19.780 --> 00:00:22.940 ثروتمندترين مرد قاره آمريکا؛ 00:00:22.940 --> 00:00:27.260 ـ «آتاهوآلپا» امپراطور «اينکا»ها.ـ 00:00:32.460 --> 00:00:36.220 کشيش اسپانيايي به «آتاهوآلپا» گفت 00:00:36.220 --> 00:00:39.460 که اين کتاب دربرگيرنده حرفهاي مقدس خداست 00:00:40.780 --> 00:00:43.060 اما کلمه و کتاب براي امپراطور چيز ناآشنايي بود 00:00:43.060 --> 00:00:46.700 در نگاه او اين کتاب يک مشت خط خطي احمقانه بيش نبود 00:00:48.380 --> 00:00:51.660 «تکلم به اسپانيولي» 00:00:52.860 --> 00:00:57.780 انکار ناآگاهانه مسيحيت تبديل به بهانه اي شد براي 00:00:57.780 --> 00:01:01.980 کشتار و غارتي بي حد و حصر.ـ 00:01:03.380 --> 00:01:06.060 قرن شانزدهم فقط شاهد اشتياق اروپايي ها 00:01:06.060 --> 00:01:09.660 به طلا و نقره نبود 00:01:15.620 --> 00:01:19.260 با ارائه خيلي چيزها به مشتري مي شد ثروتمند شد:ـ 00:01:19.260 --> 00:01:22.340 گرما، زيبايي 00:01:22.340 --> 00:01:24.700 و مزه هاي جديد 00:01:26.580 --> 00:01:30.340 دزدهاي دريايي تبديل به تاجر مي شدند.ـ 00:01:30.340 --> 00:01:33.100 و بازرگانان نخستين شرکتهاي جديد را بنيان مي گذاشتند.ـ 00:01:33.100 --> 00:01:34.540 تا با پادشاهي هاي کهن به رقابت برخيزند.ـ 00:01:35.940 --> 00:01:37.540 در عرض 150 سال 00:01:37.540 --> 00:01:42.420 بشر از ثروت به معني غارت در اشکال ساده 00:01:42.420 --> 00:01:45.980 به سرمايه داري مي رسه؛ داستان خون‌باريه که 00:01:45.980 --> 00:01:50.100 امروز نتايج اون دور تا دور ما رو پر کرده 00:01:50.124 --> 00:02:00.124 ..:: ارائه شده توسط وب سايت بلبل جان ::.. ‏.:: www.bolboljan.net ::. 00:02:02.100 --> 00:02:04.100 «تــــاريخ جهــــان» 00:02:06.334 --> 00:02:08.434 اين قسمت: «عصــر چپـــاول» 00:02:13.060 --> 00:02:15.580 نيم ساعت قبل از طلوع خورشيد 00:02:15.580 --> 00:02:19.700 سوم آگوست 1492 00:02:19.700 --> 00:02:22.820 آغاز يک سفر اکتشافي از جنوب اسپانيا 00:02:23.940 --> 00:02:27.620 سه کشتي مربوط به اين اکتشاف جمعا 90 نفر خدمه اسپانيايي دارند 00:02:27.620 --> 00:02:31.180 و ناخداي ايتاليايي آنها فردي است به نام:ـ 00:02:31.180 --> 00:02:33.380 «کريستف کلمب» 00:02:35.900 --> 00:02:38.540 آنها به قصد شرق به راه افتادند.ـ 00:02:38.540 --> 00:02:42.100 سرزمين ابريشم و پول 00:02:44.260 --> 00:02:47.580 تنها راه اروپايي ها براي رفتن به شرق آن بود که 00:02:47.580 --> 00:02:50.500 مسيري 5000 مايلي در خشکي بپيمايند.ـ 00:02:50.500 --> 00:02:53.660 مسيري که تجار مسلمان کنترل آن را در اختيار داشتند.ـ 00:02:56.300 --> 00:03:00.300 هر اروپايي اي که مي توانست يک مسير دريايي مستقيم به شرق پيدا کند،ـ 00:03:00.300 --> 00:03:03.900 مي توانست افراد ميان راه را دور بزند و ثروتمند شود.ـ 00:03:06.700 --> 00:03:09.700 نقشه «کلمب» نقشه خطرناکي بود.ـ 00:03:09.700 --> 00:03:14.860 او به سمت غرب مي‌رفت، به خارج از نقشه جهان شناخته‌شده آن روز.ـ 00:03:19.340 --> 00:03:23.580 بنابراين وقتي «کلمب» گفت مي تواند در عرض چهار هفته 00:03:23.580 --> 00:03:28.180 با قايق از جزاير قناري به ژاپن برود،ـ 00:03:28.180 --> 00:03:31.580 فکر مي کرد طول مسير 2400 مايل باشد.ـ 00:03:31.580 --> 00:03:35.260 اين سفر شبيه به يک قمار اعجاب‌انگيز بود.ـ 00:03:35.260 --> 00:03:39.420 البته حتي خود «کلمب» هم در زمان حرکت خوب مي دونست 00:03:39.420 --> 00:03:44.140 که محاسباتش خيلي خوشبينانه‌س.ـ 00:03:47.020 --> 00:03:50.820 آنها چهار هفته اي که «کلمب» محاسبه کرده بود را روي دريا به پيش رفتند؛ 00:03:50.820 --> 00:03:53.940 اما به خشکي اي نرسيدند.ـ 00:03:55.180 --> 00:03:57.940 خدمه مانند ناخدا خوشبين نبودند.ـ 00:03:57.940 --> 00:04:04.180 هيچ کدام از آنها تا به حال اينقدر در تاريکي اقيانوس اطلس پيش نرفته بودند.ـ 00:04:04.180 --> 00:04:06.900 اما يک چيز بود که آنها را به پيش روي بيشتر اميدوار مي کرد.ـ 00:04:08.860 --> 00:04:13.020 شاه و ملکه اسپانيا براي اولين ملواني که خشکي را ببيند 00:04:13.020 --> 00:04:16.260 پاداش خوبي گذاشته بودند:ـ 00:04:16.260 --> 00:04:20.980 سالي 10 هزار سکه نقره تا پايان عمر 00:04:23.540 --> 00:04:25.500 اما با اين حال، با گذشت هفته ها 00:04:25.500 --> 00:04:28.820 هر بار فقط سراب خشکي ديده مي شد.ـ 00:04:28.820 --> 00:04:32.620 ملوانها بيشتر و بيشتر مايوس مي شدند،ـ 00:04:32.620 --> 00:04:37.620 و «کلمب» به آن ها التماس مي کرد و تملقشان را مي گفت تا از از پيشروي دست نکشند.ـ 00:04:38.820 --> 00:04:41.620 بيش از پنج هفته از سفر گذشته بود.ـ 00:04:41.620 --> 00:04:44.660 اما تا چشم کار مي کرد فقط دريا ديده مي شد.ـ 00:04:46.980 --> 00:04:52.940 اما بالاخره در ساعت 2 نيمه شب دوازدهم اکتبر 1492 00:04:52.940 --> 00:04:57.860 ملواني به نام «رودريگو دو تريانا» چيزي ديد.ـ 00:05:04.580 --> 00:05:05.780 Tierra? 00:05:05.780 --> 00:05:07.060 Tierra! 00:05:10.940 --> 00:05:12.700 'Tierra!' 00:05:13.700 --> 00:05:15.220 Tierra! 00:05:15.220 --> 00:05:18.420 Tierra! Tierra a la vista! 00:05:18.420 --> 00:05:21.660 «صداي فرياد» 00:05:38.860 --> 00:05:40.380 «صداي خنده» 00:05:43.140 --> 00:05:44.820 Soy yo! Soy yo! 00:05:44.820 --> 00:05:48.060 جايزه شاهانه سفر از آن «رودريگو» شده بود.ـ 00:05:48.060 --> 00:05:50.860 او لاتاري نهايي را برنده شده بود.ـ 00:05:50.860 --> 00:05:52.620 Oye! 00:05:52.620 --> 00:05:53.700 نشده بود؟!ـ 00:05:53.700 --> 00:05:56.420 ـ«کلمب» مي‌گفت نه!ـ 00:05:56.420 --> 00:06:01.500 ظاهرا خود «کلمب» چهار ساعت قبل نوري در دريا ديده بود.ـ 00:06:01.500 --> 00:06:04.140 که احتمالا روي جزيره بوده است.ـ 00:06:04.140 --> 00:06:07.740 بنابراين جايزه شاه به «کلمب» رسيده بود.ـ 00:06:09.740 --> 00:06:13.420 «دو تريانو» هيچ وقت نتوانست با اين خيانت کنار بيايد.ـ 00:06:13.420 --> 00:06:18.780 گفته مي شود سالها بعد، «دو تريانو» در ابهام خودکشي کرد.ـ 00:06:18.780 --> 00:06:21.460 او خودش را از يکي از تيرهاي دکل کشتي آويزان کرده بود.ـ 00:06:55.540 --> 00:06:58.900 ـ«کلمب» فکر مي کرد به شرق رسيده 00:06:58.900 --> 00:07:01.060 و احتمالا اينجا چينه 00:07:01.060 --> 00:07:03.980 يا ژاپن. يا شايدم هنده.ـ 00:07:03.980 --> 00:07:07.940 اما در واقع به جايي در جزيره «باهاماس» امروزي رسيده بود 00:07:15.140 --> 00:07:17.300 او پرچم اسپانيا را به اهتزاز درآورد 00:07:17.300 --> 00:07:19.620 و نام جزيره را اين چنين گذاشت:ـ 00:07:19.620 --> 00:07:20.900 San Salvador 00:07:20.900 --> 00:07:24.180 يعني عيساي منجي 00:07:24.180 --> 00:07:28.300 نام واقعي جزيره «گوآناهاني» بود؛ نامي که اهالي بومي جزيره انتخاب کرده بودند.ـ 00:07:29.500 --> 00:07:31.100 همان بومي هايي که 00:07:31.100 --> 00:07:35.620 ـ«کلمب» در بي اطلاعي آنها را هندي (ايندين: سرخپوست) ناميد.ـ 00:07:35.620 --> 00:07:37.340 و نام آنها هنوز هم همين است.ـ 00:08:14.860 --> 00:08:16.260 Alto! 00:08:16.260 --> 00:08:18.260 Aguarden, aguarden. 00:08:27.300 --> 00:08:29.140 ـ«کلمب» نوشته است:ـ 00:08:30.620 --> 00:08:33.580 « آنها بايد خدمتکارهاي خوب و ماهري بشوند» 00:08:33.580 --> 00:08:37.300 «چون هر چه به آنها بگويي سريع همان را تکرار مي کنند» 00:08:37.300 --> 00:08:42.100 «به نظرم به آساني مي توان آنها را مسيحي کرد» 00:08:42.100 --> 00:08:44.940 «چون انگار ديني ندارند» 00:08:44.940 --> 00:08:46.580 «هيچ سلاحي ندارند» 00:08:46.580 --> 00:08:50.740 «چون وقتي شمشيرم را نشانشان دادم از تيغه شمشير آن را گرفتند» 00:08:50.740 --> 00:08:53.940 «و با ناداني دستان خود را بريدند» 00:08:55.220 --> 00:08:58.940 «با 50 نفر مي توانم همه آنها را تحت تسلط بگيرم» 00:08:58.940 --> 00:09:01.500 « و هر طور بخواهم بر آنها حکومت کنم» 00:09:02.500 --> 00:09:06.460 به نظر «کلمب» سه چيزي رو پيدا کرده بود 00:09:06.460 --> 00:09:10.380 که ارتباط اروپا با اون سرزمين رو شکل مي داد. 00:09:10.380 --> 00:09:12.660 (حالا هر سرزميني که خودش فکر مي کرد به اون رسيده) 00:09:13.700 --> 00:09:17.860 دين؛ تسلط و برده داري 00:09:24.740 --> 00:09:28.780 ملوانان اسپانيايي به چيزي که مي خاستن رسيده بودن 00:09:28.780 --> 00:09:30.380 Quiere cambiar? 00:09:31.820 --> 00:09:33.580 Quiere cambiar? 00:09:33.580 --> 00:09:37.500 طلا: حلقه هايي که به دماغ بومي ها آويزان بود.ـ 00:09:39.380 --> 00:09:40.980 اونا تا مي تونستن از ونيز 00:09:40.980 --> 00:09:43.500 خرمهره شيشه اي خريدن.ـ 00:09:46.420 --> 00:09:49.660 خب؛ نظر بومي هاي اون جزيره در مورد اسپانياييها چي بود؟ 00:09:49.660 --> 00:09:51.020 ما هرگز نخواهيم دونست.ـ 00:09:51.020 --> 00:09:53.460 در عرض 18 سال 00:09:53.460 --> 00:09:56.860 نود و هشت درصد جمعيت آن جزيره 00:09:56.860 --> 00:09:58.300 مُردند 00:10:04.020 --> 00:10:09.340 بعد از 13هزار سال انزوا از ساير بني بشر 00:10:09.340 --> 00:10:12.500 حالا مردم اون جزيره در مقابل بيماريهاي مختلف حفاظي نداشتند:ـ 00:10:12.500 --> 00:10:16.780 تيفوس، آبله، سرماخوردگي معمولي، يا خيلي بيماريهاي ديگه 00:10:16.780 --> 00:10:18.940 و مثل مگس از پا افتادند 00:10:18.940 --> 00:10:20.860 اما اسپانيايي ها متوجه اين چيزها نبودند.ـ 00:10:20.860 --> 00:10:24.460 آنها فقط آمده بودند تا طلا و نقره به چنگ بياورند.ـ 00:10:26.180 --> 00:10:28.620 شواهدي نيز وجود دارد که آمريکايي هاي بومي 00:10:28.620 --> 00:10:32.660 چيزي به اسپانيايي ها داده بودند تا با خود به کشورشان ببرند:ـ 00:10:32.660 --> 00:10:34.140 نوع جديدي از سفليس.ـ 00:10:40.580 --> 00:10:44.260 اما مهمترين چيزي که «کلمب» با خود بازگرداند 00:10:44.260 --> 00:10:45.540 اخبار درجه يک سفر بود.ـ 00:10:48.620 --> 00:10:53.100 «آن بيرون دنيايي هست که ما اروپايي‌ها مي توانيم آن را بگيريم» 00:10:54.980 --> 00:10:57.100 و در عمل هم گرفتند.ـ 00:10:58.500 --> 00:11:00.620 در طول چهار دهه بعد 00:11:00.620 --> 00:11:05.140 فاتحان اسپانيايي آمريکاي مرکزي را درنورديدند.ـ 00:11:05.140 --> 00:11:07.580 و اموال «آزتک»ها و هر کس ديگري که يافتند را 00:11:07.580 --> 00:11:10.340 به يغما بردند 00:11:16.500 --> 00:11:21.180 مزار «کلمب» در کليساي شهر سويل يادآور مردي است که 00:11:21.180 --> 00:11:22.860 آغازگر تمام اين قصه ها بود 00:11:22.860 --> 00:11:27.260 مردي که هنوز هم وي را «کاشف» آمريکا مي خوانند.ـ 00:11:27.260 --> 00:11:29.300 اما در حقيقت «کلمب» به قبر خود رسيده بود 00:11:29.300 --> 00:11:32.300 و فکر مي کرد به شرق دور رسيده است.ـ 00:11:32.300 --> 00:11:34.500 محاسباتش نااميدکننده بود 00:11:34.500 --> 00:11:38.380 اون هيچ نمي دونست کجا داره مي ره 00:11:38.380 --> 00:11:40.420 و به اندازه يک قاره 00:11:40.420 --> 00:11:44.100 و يک اقيانوس آرام کامل اشتباه کرده بود 00:11:44.100 --> 00:11:46.340 ـ«کريستف کلمب» مهمترين اشتباه رو 00:11:46.340 --> 00:11:48.980 در تاريخ بشر مرتکب شد 00:11:50.740 --> 00:11:54.580 در طول قرن بعدي، اميد پولدار شدن 00:11:54.580 --> 00:11:57.380 کشتي هاي اروپايي رو به هر سويي کشيد 00:11:57.380 --> 00:12:00.380 آنچه که براي يافتن راه چپاول آغاز شده بود،ـ 00:12:00.380 --> 00:12:03.940 تبديل به يک شبکه تجاري دريايي شد 00:12:05.380 --> 00:12:08.540 و آغازي بود براي يک نظم نوين اقتصادي 00:12:12.780 --> 00:12:17.420 اما تا 1517، اخبار کشف دنياي جديد توسط «کلمب»ـ 00:12:17.420 --> 00:12:22.380 هنوز تاثير زيادي در زندگي مردم معمولي در اروپا نداشت 00:12:22.380 --> 00:12:26.860 زندگي روزانه آنها تحت سيطره قدرت نزديکتري بود 00:12:28.460 --> 00:12:30.300 کليساي کاتوليک 00:12:34.260 --> 00:12:39.420 يک اروپايي معمولي در جهاني زندگي مي کرد که محدود در فقر 00:12:39.420 --> 00:12:42.140 جهل نسبت به جهان خارج 00:12:42.140 --> 00:12:45.300 و بيم قحطي و جنگ و بيماري بود 00:12:45.300 --> 00:12:49.420 در اين شرايط بيشترين اميد براي يک زندگي بهتر، در زندگي اخروي بود 00:12:49.420 --> 00:12:54.260 و کليد بهشت فقط در دست کليسا بود 00:12:54.260 --> 00:12:55.700 بفرماييد لطفا 00:12:55.700 --> 00:12:59.140 خانوم ها و آقايان عزيز! بفرماييد خواهش مي کنم 00:12:59.140 --> 00:13:02.140 «تکلم به آلماني» 00:13:02.140 --> 00:13:05.500 رستگاري در قالب «شفاعت» فروخته مي شد 00:13:05.500 --> 00:13:09.540 مدرک چاپ شده اي که به عنوان سند آمرزش گناهان فروخته مي شد 00:13:09.540 --> 00:13:12.780 گذرنامه معنوي براي سفر به بهشت 00:13:12.780 --> 00:13:14.900 در عوض پول نقد. 00:13:17.380 --> 00:13:21.700 و يکي از بهترين فروشندگان رستگاري در کليسا 00:13:21.700 --> 00:13:24.140 مردي بود به نام «يوهان تتزل»ـ 00:13:24.140 --> 00:13:27.100 آقايان و خانومهاي عزيز! تشريف بياريد اينجا 00:13:27.100 --> 00:13:30.900 شعارهاي فروش «يوهان تتزل» اثربخش بود 00:13:30.900 --> 00:13:33.220 ولي دقيق نبود 00:13:33.220 --> 00:13:36.220 اگه از شعله هاي آتيش مي ترسيد،ـ 00:13:36.220 --> 00:13:37.860 پول بديد 00:13:37.860 --> 00:13:41.700 اگه پدر و مادر متوفاي بيچاره تون اون پايين تو برزخ هستن 00:13:41.700 --> 00:13:45.500 گرفتار آتيش هستن، غرق در اندوهند، التماس مي کنن که آزادشون کنين،ـ 00:13:45.500 --> 00:13:47.700 پول بدين 00:13:47.700 --> 00:13:51.860 اگر فکر ميکنيد اين کار عادلانه نيست، اين شعر «ترتزل» رو ببينيد:ـ 00:13:51.860 --> 00:13:57.500 Wenn die Munze im Kastlein klingt, die Seele in den Himmel springt. 00:13:57.500 --> 00:14:00.900 ـ: «وقتي صداي سکه تو اين صندوق بلند ميشه، 00:14:00.900 --> 00:14:05.420 روح گيرافتاده تو برزخ آزاد ميشه»ـ 00:14:05.420 --> 00:14:07.620 البته تمام آن سکه ها 00:14:07.620 --> 00:14:10.500 به جيب بزرگان کليسا مي رسيد 00:14:11.660 --> 00:14:14.980 پاپ لئوي دهم اشتياق زيادي به پول داشت 00:14:18.100 --> 00:14:21.700 او در حال بازسازي کليساي سن پيتر بود 00:14:21.700 --> 00:14:24.380 بزرگترين کليساي دنيا.ـ 00:14:26.900 --> 00:14:31.580 اما از نظر بعضي ها، فروش شفاعت توسط پاپ براي ساخت کليسا 00:14:31.580 --> 00:14:33.900 به نظر بدخواهانه و طمعکارانه مي آمد 00:14:38.940 --> 00:14:42.660 گفته مي شود در در 31 اکتبر 1513، ـ 00:14:42.660 --> 00:14:45.820 راهبي آلماني به کليساي «کاستل چرچ»ـ 00:14:45.820 --> 00:14:47.300 در «ويتنبورگ» در ايالت «ساکسوني» رفت. 00:14:47.300 --> 00:14:50.500 و برگه هايي حاوي 95 دليل در رد رفتار کليسا را 00:14:50.500 --> 00:14:53.500 به در کليسا کوبيد. نام آن مرد 00:14:53.500 --> 00:14:56.340 ـ«مارتين لوتر» بود 00:15:04.940 --> 00:15:08.060 او در اين لحظات به شدت برافروخته بود 00:15:08.060 --> 00:15:10.020 او درخواست يک مبارزه عمومي داشت 00:15:10.020 --> 00:15:12.460 و براي اين کار، دلايل خودش را 00:15:12.460 --> 00:15:15.220 از کليسا بيرون آورد و در خيابانها منتشر کرد 00:15:15.220 --> 00:15:18.300 به زباني که عامه مردم آنها را بفهمند 00:15:18.300 --> 00:15:21.700 او گفت پاپ بي نهايت ثروتمند است 00:15:21.700 --> 00:15:24.500 چرا کليساي سن پيتر رو 00:15:24.500 --> 00:15:26.100 با پول خودش نمي سازه؟ 00:15:26.100 --> 00:15:29.020 به جاي اين که از فقراي مومن پول بگيره؟ 00:15:31.780 --> 00:15:34.900 پيش از اين هم اعتراضاتي در مقابل قدرت کليسا رخ داده بود 00:15:34.900 --> 00:15:40.900 اما اين بار، دستگاهي که «يوهانس گوتنبرگ» اختراع کرده بود 00:15:40.900 --> 00:15:44.900 کمک کرد تا اعتراض «لوتر» به انقلابي آتشين تبديل شود. 00:15:44.900 --> 00:15:47.100 «ماشين چاپ» 00:15:48.700 --> 00:15:53.460 تا آن روز بايد کتاب‌ها را با دست رونويس مي کردند که هزينه سنگيني داشت 00:15:53.460 --> 00:15:57.300 حالا با اين ماشين مي شد صدها کپي تهيه کرد 00:15:57.300 --> 00:16:04.140 تا سال 1500، بيش از 15 ميليون کتاب‌ در اروپا در گردش بود 00:16:04.140 --> 00:16:08.540 و در اين ميان از هر سه کتاب فروخته شده در آلمان، 00:16:08.540 --> 00:16:10.460 يکي نوشته مارتين لوتر بود.ـ 00:16:10.460 --> 00:16:12.860 و هر کدام از اين کتاب‌ها 00:16:12.860 --> 00:16:15.740 ضربه اي به قدرت کليسا بود 00:16:16.980 --> 00:16:18.940 پاپ عکس العمل نشون داد 00:16:18.940 --> 00:16:21.020 و لوتر رو به عنوان يک مرتد لعن کرد 00:16:21.020 --> 00:16:23.540 و اون رو از کليسا طرد کرد 00:16:23.540 --> 00:16:27.580 اين يعني نه تنها مي شد لوتر رو به عنوان يک مرتد سوزوند 00:16:27.580 --> 00:16:30.900 بلکه مهم تر اون که مي شد او را تا ابد در جهنم هم سوزوند 00:16:33.260 --> 00:16:35.860 لوتر هيچ وقت پا پس نگذاشت 00:16:35.860 --> 00:16:38.660 و اينجا در «ويتنبرگ»، زير يک درخت بلوط 00:16:38.660 --> 00:16:40.420 در مقابل جماعتي که تشويقش مي کردند 00:16:40.420 --> 00:16:43.700 رقعه ي پاپ که در اون لعنش کرده بود رو برداشت 00:16:43.700 --> 00:16:45.100 (که بهش مي گفتن «حکم پاپ»ـ) 00:16:45.100 --> 00:16:47.180 و آتيشش زد 00:16:47.180 --> 00:16:50.140 «صداي تشويق جمعيت» 00:16:50.140 --> 00:16:53.860 و بعد، براي اين که مطمئن بشه که پاپ کاملا متوجه منظور «لوتر» خواهد شد، 00:16:53.860 --> 00:16:57.180 پاپ رو ضدمسيح ناميد. 00:17:10.740 --> 00:17:13.260 در شانزدهم آوريل 1521 00:17:13.260 --> 00:17:16.300 ـ«لوتر» براي دفاع از زندگيش به دادگاه برده شد 00:17:17.700 --> 00:17:21.340 او در پيشگاه رهبران دولتي و مذهبي بخش آلماني زبان قرار گرفت 00:17:21.340 --> 00:17:24.740 که رئيس جلسه امپرطور مقدس رومي 00:17:24.740 --> 00:17:26.740 چارلز پنجم بود 00:17:26.740 --> 00:17:29.940 او در آن زمان با فاصله زياد، قدرتمندترين پادشاه اروپا بود 00:17:29.940 --> 00:17:35.180 آيا تو «مارتين لوتر» از ويتنبرگ هستي؟ 00:17:37.020 --> 00:17:40.220 ـ بله - آيا تو ...ـ 00:17:40.220 --> 00:17:44.260 از «لوتر» پرسيده شد که تاييد مي کند که کتب توهين آميز را او نوشته يا نه 00:17:44.260 --> 00:17:45.660 - بله 00:17:45.660 --> 00:17:49.220 اين لحظه، لحظه‌اي کاملا خطرناکه.ـ 00:17:49.220 --> 00:17:52.420 وقتي از اش خواستند که کتاب رو انکار کنه،ـ 00:17:52.420 --> 00:17:53.900 اين طور جواب داد:ـ 00:17:53.900 --> 00:17:56.540 اگر اين کتب رو انکار کنم،ـ 00:17:56.540 --> 00:18:00.820 فقط به قدرت استبداد افزوده‌ام.ـ 00:18:02.020 --> 00:18:04.900 که منظورش استبداد پاپه. 00:18:04.900 --> 00:18:08.860 اون به شاهزاده هاي آلمان مي گه 00:18:08.860 --> 00:18:12.620 بيايد. مي تونيم اين کارو با هم انجام بديم.ـ 00:18:12.620 --> 00:18:15.140 خدايا کمکم کن. آمين 00:18:16.340 --> 00:18:18.580 «صداي فرياد و بگومگو» 00:18:20.340 --> 00:18:23.820 برخي شاهزادگان آلماني به انقلاب «لوتر» پيوستند 00:18:23.820 --> 00:18:27.340 تا بتوانند از اين راه از دست قدرت روم خلاص بشوند 00:18:28.620 --> 00:18:31.820 آنها را «پروتستان»ها ناميدند. 00:18:36.060 --> 00:18:38.420 يکي از آن ها؛ «فردريک» اهل «ساکسوني» 00:18:38.420 --> 00:18:41.060 لوتر را از مجازات سوزانده شدن نجات داد 00:18:48.860 --> 00:18:53.020 و اون رو به قلعه ويتنبرگ منتقل کرد 00:18:53.020 --> 00:18:56.180 ـ«لوتر» يک سال در اين مکان مخفي شد. موهاي خود را بلند کرد 00:18:56.180 --> 00:18:59.740 و ريش گذاشت و با نام «يانکر يورگ» خود را معرفي کرد 00:18:59.740 --> 00:19:03.220 در دوران اقامتش در اين قلعه، انجيل رو به آلماني ترجمه کرد 00:19:03.220 --> 00:19:06.220 تا همه بتونن اون رو بشنون و متوجه بشن 00:19:06.220 --> 00:19:08.100 اون به آلمانها گنجينه اي از جملات گيرا 00:19:08.100 --> 00:19:12.420 و کلمات فراموش نشدني داد 00:19:12.420 --> 00:19:15.300 يه جورايي ميشه گفت 00:19:15.300 --> 00:19:18.180 «لوتر»، «شکسپير» آلماني ها هم بود 00:19:20.100 --> 00:19:22.420 اما در دوراني که «لوتر» خودش را مخفي کرده بود،ـ 00:19:22.420 --> 00:19:25.820 کنترل اعتراضي که خودش آغازکننده آن بود، از دستان او خارج مي شد 00:19:28.300 --> 00:19:30.340 در 1524 00:19:30.340 --> 00:19:32.740 شورش‌هاي خشني 00:19:32.740 --> 00:19:36.300 در ميان روستايي هاي فقرزده در اروپاي مرکزي برپا شد 00:19:38.100 --> 00:19:39.660 ـ«لوتر» دچار وحشت شد 00:19:39.660 --> 00:19:44.660 يک اعتراض ساده بر ضد فساد کليسا تبديل به انقلابي اجتماعي شده بود 00:19:46.900 --> 00:19:50.300 علي رغم تعهدهايي که به مردم داده شد و مصالحه هايي که انجام شد 00:19:50.300 --> 00:19:56.260 پروتستانها و کاتوليکها براي مدت 125 سال درگير جنگ شدند 00:19:57.460 --> 00:20:00.500 شاهزاده هاي پروتستان با شاهزاده هاي کاتوليک مي جنگيدند 00:20:00.500 --> 00:20:03.940 سلسله ها با هم، خانواده ها با هم 00:20:03.940 --> 00:20:09.500 در جنگ هاي مذهبي اروپا، 11 ميليون نفر کشته شدن.ـ 00:20:10.580 --> 00:20:14.300 تعداد اروپايي هايي که از خونه هاشون گريختند، از زمان فروپاشي امپراطوري روم 00:20:14.300 --> 00:20:17.940 بي سابقه بود 00:20:17.940 --> 00:20:20.540 اين تعداد تا زمان وقوع حوادث وحشت‌انگيز قرن بيستم بي سابقه باقي موند 00:20:23.180 --> 00:20:26.220 اما هزينه اين جنگ هاي مذهبي را 00:20:26.220 --> 00:20:29.740 مردم ساير نقاط جهان هم مي دادند. 00:20:34.500 --> 00:20:38.700 اسپانياي کاتوليک جنگ مذهبي خود در اروپا را 00:20:38.700 --> 00:20:40.700 از طلاي قاره آمريکا تامين مي کرد 00:20:40.700 --> 00:20:45.460 سال 1532، اسپانيا خود را تا بزرگترين امپراطوري قاره آمريکا رسانده بود 00:20:46.980 --> 00:20:53.220 ـ«تاوانتينسويو» سرزمين 3000 مايلي «اينکا»هاـ 00:20:56.300 --> 00:21:00.420 شنبه 16 نوامبر 1532 00:21:00.420 --> 00:21:03.660 ميدان مرکزي «کاخامارکا»ـ 00:21:03.660 --> 00:21:05.700 در مکاني که امروز به نام «پرو» مي شناسيم 00:21:07.460 --> 00:21:12.420 ـ«فرانسيسکو پيزارو» به همراه 168 سرباز اسپانيايي 00:21:12.420 --> 00:21:15.420 در ساختمانهاي اطراف ميدان پنهان شده بودند 00:21:18.220 --> 00:21:23.540 آنها به ناچار تله اي ترتيب داده بودند تا امپراطور «اينکا»ها، «آتاهوآلپا» را به دام بياندازند. 00:21:26.140 --> 00:21:29.420 امپراطور اينکا نسبت به اين خارجي ها که درخواست ملاقات داده بودند 00:21:29.420 --> 00:21:31.300 کنجکاو شده بود 00:21:32.580 --> 00:21:35.820 خبرچين هاي «آتاهوآلپا» پيشروي هاي «پيزارو» را دنبال کرده بودند 00:21:35.820 --> 00:21:39.580 و گزارشاتي از اين مخلوقات بيچاره بي عرضه براي او برده بودند 00:21:39.580 --> 00:21:44.220 که در صدف‌هاي فلزي محبوسند و بر شترهاي بزرگي سوار هستند 00:21:44.220 --> 00:21:46.060 و به وضوح هيچ خطري ندارند 00:21:46.060 --> 00:21:49.540 اما «آتاهوآلپا» با خود فکر کرد شايد اين خارجي ها ارزش آن را داشته باشند که نگاهي به آنها بياندازد 00:21:51.260 --> 00:21:56.420 لشکر 80 هزار نفره «آتاهوآلپا» اطراف شهر اردو زده بودند 00:21:56.420 --> 00:22:00.940 نسبت اسپانيايي ها به حريفانشان 1 به 400 بود 00:22:02.180 --> 00:22:04.900 بسياري از اسپانيايي ها بعدا اعتراف کردند 00:22:04.900 --> 00:22:08.260 که وقتي پشت ديوارهاي شهر مخفي شده بودند 00:22:08.260 --> 00:22:11.300 از ترس خودشان را خيس کرده بودند.ـ 00:22:11.300 --> 00:22:13.740 «شيهه اسب» 00:22:13.740 --> 00:22:17.300 تنها شانس پيروزي براي آنها برپا کردن يک تله بود 00:22:17.300 --> 00:22:22.060 پيزارو با اميد به داشتن اسلحه‌هايي که براي اينکاها ناشناخته بود وارد اين قمار شد 00:22:22.060 --> 00:22:25.700 شمشير، تفنگ، اسب 00:22:25.700 --> 00:22:27.460 و توپ 00:22:30.140 --> 00:22:32.620 و از خوش شانسي اسپانيايي ها 00:22:32.620 --> 00:22:35.580 هيچ کدام از همراهان «آتاهوآلپا» مسلح نبودند 00:22:37.100 --> 00:22:38.980 اينکاها خطري احساس نکرده بودند 00:22:38.980 --> 00:22:43.380 و فکر مي کردند در يک وضعيت تشريفاتي مثل اين نيازي به اسلحه نيست 00:22:45.220 --> 00:22:50.260 در ساعت 4، کشيش «ويسنته دو ولورده» از مخفي گاه بيرون آمد 00:22:55.100 --> 00:22:56.340 اين کتاب ...ـ 00:22:56.340 --> 00:22:57.860 کشيش به واسطه يک مترجم به «آتاهوآلپا» فهماند 00:22:57.860 --> 00:23:00.500 که کتاب حاوي کلمات مقدس خدا است 00:23:00.500 --> 00:23:02.860 ... 00:23:09.260 --> 00:23:11.500 اين حرفها هيچ معني‌اي براي امپراطور نداشت 00:23:14.980 --> 00:23:18.300 در دنياي او چيزي شبيه به کتاب وجود نداشت 00:23:19.900 --> 00:23:23.300 پاپ فرمان داده بود که مردمان دنياي جديد 00:23:23.300 --> 00:23:27.420 انسان هستند و لذا شايسته احترام اند 00:23:27.420 --> 00:23:30.740 مگر آن که به مسيحيت نگروند 00:23:35.780 --> 00:23:38.620 Salid! Salid Cristianos! 00:23:38.620 --> 00:23:41.780 بيايد بيرون مسيحي ها! بيايد بيرون!ـ 00:23:41.780 --> 00:23:47.060 «پيزارو» از رد انجيل توسط «آتاهوآلپا» 00:23:47.060 --> 00:23:50.580 به عنوان بهانه اي براي حمله بهره برد 00:23:50.580 --> 00:23:54.500 «صداي فرياد» 00:24:16.780 --> 00:24:20.260 ظرف دو ساعت کشتار و سردرگمي 00:24:20.260 --> 00:24:23.020 حداقل 2000 اينکا کشته شدند 00:24:26.180 --> 00:24:29.980 اغلب آنها در تلاش براي فرار، زير دست و پا له شدند 00:24:31.500 --> 00:24:34.620 و حتي يک سرباز اسپانيايي هم کشته نشد 00:24:35.780 --> 00:24:39.900 ـ«پيزارو»، «آتاهوآلپا» رو به گروگان گرفت 00:24:39.924 --> 00:24:49.924 بلبل جان ‏.:: www.bolboljan.net ::. 00:24:51.900 --> 00:24:56.340 ـ«آتاهوآلپا» از اين که اسير شده بود عصباني شده بود 00:24:56.340 --> 00:24:58.940 در دنياي خودش، اون خودش رو فرمانرواي دنيا مي دونست 00:24:58.940 --> 00:25:02.820 اون به زودي فهميد «پيزارو» دنبال چيه 00:25:05.460 --> 00:25:09.340 «تکلم به زبان بومي پرو» 00:25:09.340 --> 00:25:12.700 ـ «آتاهوآلپا» دستش رو بالا برد 00:25:12.700 --> 00:25:16.060 تا اونجا که مي تونست. توي همون اتاقي که اسير بود 00:25:16.060 --> 00:25:18.180 که گفته ميشه اين اتاق بوده 00:25:18.180 --> 00:25:22.780 و گفت که اگر آزادش کنن اتاق رو براشون تا اين جا پر از طلا مي کنه 00:25:22.860 --> 00:25:28.780 و دوبرابر اون هم نقره مي ده 00:25:28.780 --> 00:25:32.300 ما نمي دونيم «پيزارو» چه جوابي بهش داد 00:25:32.300 --> 00:25:35.980 ولي فک کنم جوابش ساده س: نيشش باز شد 00:25:42.980 --> 00:25:46.420 ـ8 ماه طول کشيد تا طلا و نقره اي که گفته شد جمع آوري بشه 00:25:46.420 --> 00:25:49.060 ـ13 هزار پوند طلا 00:25:49.060 --> 00:25:51.700 و 26 هزار پوند نقره 00:25:53.660 --> 00:25:58.500 بعد از آن که اسپانيايي ها طلا را به دست آوردند، ديگر نيازي به «آتاهوآلپا» نداشتند 00:26:03.060 --> 00:26:07.300 آنها امپراطور را به ميدان «کاخامارکا» آوردند 00:26:07.300 --> 00:26:09.020 به او دو گزينه پيشنها دادند:ـ 00:26:09.020 --> 00:26:12.780 يا به مسيحيت ايمان بياورد و او را خفه کنند 00:26:12.780 --> 00:26:15.620 يا مسيحيت را رد کند و زنده زنده در آتش بسوزد 00:26:17.540 --> 00:26:19.340 «آتاهوآلپا» ايمان آورد 00:26:19.340 --> 00:26:22.580 آخرين جمله زندگيش را به «پيزارو» زد 00:26:23.980 --> 00:26:27.420 از او خواست که مراقب بچه هايش باشد 00:26:27.420 --> 00:26:29.140 پيزراو قبول کرد 00:26:34.380 --> 00:26:37.100 00:26:41.300 --> 00:26:43.540 00:26:44.700 --> 00:26:46.380 00:27:15.140 --> 00:27:17.540 امپراطوري «آتاهوآلپا» از بين رفت.ـ 00:27:18.740 --> 00:27:22.700 جنگ داخلي و بيماري هاي اروپايي، 00:27:22.700 --> 00:27:26.180 راه را براي تسخير امپراطوري اينکا توسط اسپانيايي ها باز کرد 00:27:28.140 --> 00:27:30.420 در طول قرن بعد 00:27:30.420 --> 00:27:35.980 بيش از 100 ميليون طلا و نقره به اسپانيا آمد 00:27:35.980 --> 00:27:41.340 به پول امروز، ارزش غارت اسپانيا برابر با 10 تريليون دلار است 00:27:43.180 --> 00:27:46.900 تنها 40 سال پس از اولين سفر «کلمب»،ـ 00:27:46.900 --> 00:27:50.100 اسپانيا بيش از حد تصور ثروتمند بود 00:27:51.300 --> 00:27:55.460 اما اسپانيا با آن پول چه کرد؟ 00:27:55.460 --> 00:28:00.340 آنها کليساها و کاخهايشان را مطلا کردند و بقيه آن را 00:28:00.340 --> 00:28:03.980 صرف جنگهاي مذهبي کرده و باختند 00:28:03.980 --> 00:28:07.620 در عرض شصت سال، اسپانيا پر زرق و برق 00:28:07.620 --> 00:28:09.340 اما ورشکسته بود 00:28:12.940 --> 00:28:17.220 در اين قصه هيچ کس چيزي که جلوي چشمش قرار گرفته رو نمي بينه 00:28:17.220 --> 00:28:21.300 ـ«آتاهوآلپا» تهديد اسپانيايي ها رو نديد 00:28:21.300 --> 00:28:24.820 ـ «پيزارو» فکر کرد که با تصرف «اينکا»ـ 00:28:24.820 --> 00:28:26.980 ثروتمند و خوشبخت ميشه 00:28:26.980 --> 00:28:31.780 اما در حقيقت، شهوت پول آنچنان سربازان «پيزارو» رو فرا گرفت 00:28:31.780 --> 00:28:35.260 که در نهايت خود «پيزارو» رو هم کشتند 00:28:35.260 --> 00:28:37.940 اسپانيايي ها هم هرگز ثروت واقعي پرو رو 00:28:37.940 --> 00:28:41.940 که دور تا دورشون ريخته بود نديدند:ـ 00:28:43.020 --> 00:28:44.780 سيب زمينيِ ناچيز 00:28:44.780 --> 00:28:47.860 محصولات دنياي تازه کشف شده، مثل سيب زميني و ذرت و گوجه 00:28:47.860 --> 00:28:51.660 تا ساليان سال، به ميليونها نفر در دورتادور جهان 00:28:51.660 --> 00:28:55.900 غذاي ارزان و بادوام داد 00:28:55.900 --> 00:29:00.180 اين محصولات بيشتر از تموم طلا و نقره اي 00:29:00.180 --> 00:29:05.380 که از پرو به يغما رفت، مفيد واقع شدند 00:29:06.860 --> 00:29:10.900 منابع طبيعي در تغيير اقتصاد جهان 00:29:10.900 --> 00:29:13.900 مهمتر از طلا هستند 00:29:14.900 --> 00:29:18.940 شايد دراماتيک ترين نمونه اين موضوع، روسيه باشد 00:29:20.300 --> 00:29:25.820 در 1570، اين کشور يک پاسگاه دورافتاده مرزي اروپا بود 00:29:27.260 --> 00:29:31.820 اما امروز، روسيه با اختلاف زياد، بزرگترين کشور دنيا است 00:29:32.900 --> 00:29:35.540 بخش اعظم اين مساحت، «سيبري» است 00:29:35.540 --> 00:29:41.540 دنباله وسيعي از جنگل و کوه که زماني به آن مي گفتند: «سيب اير» ـ 00:29:41.540 --> 00:29:43.060 يعني سرزمين خفته 00:29:43.060 --> 00:29:49.700 مردي که اين سرزمين را بيدار کرد، هماني است که روسيه نوين را بنيان گذاشت 00:29:52.300 --> 00:29:53.940 «تکلم به روسي» 00:29:53.940 --> 00:29:55.740 «ايوان گروزني» 00:29:55.740 --> 00:29:58.380 ايوان وحشتناک 00:29:58.380 --> 00:30:01.940 «تکلم به روسي» 00:30:01.940 --> 00:30:05.380 تزار ايوان با يک مشکل روبرو بود:ـ 00:30:05.380 --> 00:30:07.580 چظور مي توانست کشورش را 00:30:07.580 --> 00:30:10.580 به قدرتي در صحنه اروپا تبديل کند؟ 00:30:10.580 --> 00:30:15.420 در حالي که فقط کشاورزي بنيادين داشت و چند منبع طبيعي 00:30:21.940 --> 00:30:25.100 جواب او در جنگل ها مخفي شده بود 00:30:26.420 --> 00:30:28.020 پشم 00:30:29.900 --> 00:30:31.820 از 1550 به اين طرف 00:30:31.820 --> 00:30:35.460 دماي هوا در نقاط مختلف جهان به شدت پايين آمد 00:30:35.460 --> 00:30:38.580 ما نام اين دوران را «عصر يخبندان کوچک» مي ناميم 00:30:38.580 --> 00:30:42.020 در همين دوران بود که رودخانه تيمز* به شدت يخ زد ـ*رودخانه اي در جنوب انگلستان 00:30:42.020 --> 00:30:44.420 در همين دوران بود که ايسلند هز از چند گاهي 00:30:44.420 --> 00:30:46.260 به خاطر يخبندان از بقيه دنيا جدا مي ‌افتاد 00:30:46.260 --> 00:30:49.500 در اسپانيا و پرتغال برف بسيار سنگيني مي باريد 00:30:49.500 --> 00:30:52.100 و در ناتواني محصولات مدرن 00:30:52.100 --> 00:30:56.780 پوشيدن پشم حيوانات يکي از معدود راههاي گرم ماندن بود 00:30:56.780 --> 00:30:58.220 و هر چه پولدارتر بوديد 00:30:58.220 --> 00:31:02.420 مي توانستيد پشم با کيفيت‌تري بخريد 00:31:02.420 --> 00:31:05.860 ـ«ايوان» به سازمان‌دهي خصوصي روي آورد 00:31:05.860 --> 00:31:11.220 او يکي از خانواده هاي تاجر آن روزگار رو براي کار انتخاب کرد: خانواده «استروگانف»ـ 00:31:11.220 --> 00:31:15.100 و اجازه بهره برداري از جنگل شمال و شرق مسکو را 00:31:15.100 --> 00:31:17.260 به آنها اعطا کرد 00:31:19.100 --> 00:31:20.740 00:31:20.740 --> 00:31:26.260 سپس، خانواده «استروگانف» کارگزاراني خصوصي براي اين کار استخدام کردند 00:31:32.180 --> 00:31:35.540 يک عده مزدور که رئيسشان قزاقي به اسم «يرماک» بود 00:31:39.620 --> 00:31:41.660 سريع ترين راه يرماک براي رسيدن به پشم 00:31:41.660 --> 00:31:45.060 آن بود که پشم را از شکارچيان بومي بگيرد 00:31:50.900 --> 00:31:53.180 ـ«يرماک» شرق را براي ادامه مسير انتخاب کرد 00:31:53.180 --> 00:31:58.140 و به اراضي اي رسيد که تحت حکومت شخصي بود به نام «کوچوم»، خان «سيبير»ـ 00:31:59.100 --> 00:32:01.540 او يکي از نوادگان نسبي چنگيز خان بود 00:32:04.340 --> 00:32:10.460 اغلب افراد «کوچوم» هنوز تيروکمان، نيزه و شمشير داشتند 00:32:12.180 --> 00:32:15.920 اما افراد «يرماک» تفنگهاي فتيله اي مدرن آن روز را در اختيار داشتند 00:32:18.980 --> 00:32:23.740 برخي افراد «کوچوم» تا قبل از اين واقعه تفنگ نديده بودند 00:32:25.180 --> 00:32:28.980 يکي از آنها مهابت تفنگ را اينچنين توصيف کرده:ـ 00:32:30.700 --> 00:32:32.780 ـ...شعله اي از آتش به پا مي شود 00:32:36.460 --> 00:32:38.820 و دود و غرشي به پا مي شود.ـ 00:32:38.820 --> 00:32:42.940 ممکن نيست بتواني در برابر اين سلاحها سپر بگيري.ـ 00:32:56.140 --> 00:32:59.300 تفنگ باز هم براي اروپايي ها پيروزي به ارمغان آورد 00:32:59.300 --> 00:33:01.980 درست همان طوري در قاره آمريکا پيروز شدند.ـ 00:33:05.300 --> 00:33:08.660 اما اين بار، خان «سيبير» به جنگل گريخت 00:33:14.060 --> 00:33:16.620 ـ«يرماک»، «سيبير» را بخشي از روسيه اعلام کرد 00:33:17.700 --> 00:33:20.140 و براي «ايوان وحشتناک» خراج فرستاد:ـ 00:33:20.140 --> 00:33:24.940 ـ5200 عدد از مرغوب ترين پشم‌هاي «سيبير»ـ 00:33:26.460 --> 00:33:28.100 وقتي چشم «ايوان» به اين پشمها افتاده 00:33:28.100 --> 00:33:30.900 حتما فهميده که شرايط کاملا عوض خواهد شد 00:33:30.900 --> 00:33:34.380 در اطراف مسکو ديگه حيووني نبود 00:33:34.380 --> 00:33:39.180 اما «سيبري» گنج عظيمي از پشم حيوانات بود.ـ 00:33:39.180 --> 00:33:42.100 براي نمونه، ارزش پشم يک روباه سياه 00:33:42.100 --> 00:33:45.260 برابر با حجمي از طلا به وزني بيشتر از وزن خود پوست بود 00:33:45.260 --> 00:33:49.620 منبع پشم در «سيبري» منبعي بي انتها بود 00:33:49.620 --> 00:33:52.260 و داشتن منبع بي انتهايي براي تجارت 00:33:52.260 --> 00:33:55.380 به معني داشتن قدرتي بي انتها بود 00:34:01.820 --> 00:34:06.780 ـ«ايوان» براي سپاسگزاري از «يرماک»، يک زره آهنين به او هديه داد 00:34:06.780 --> 00:34:09.580 و به او لقب «شاهزاده سيبري» داد 00:34:16.260 --> 00:34:21.020 ـ«يرماک» دو سال ديگر هم به حرکت در سرزمين‌هاي ناشناخته ادامه داد 00:34:21.020 --> 00:34:25.580 تا جايي که روس ها خسته شدند و غذايشان تمام شد 00:34:29.500 --> 00:34:32.900 در شب پنجم آگوست 1584 00:34:32.900 --> 00:34:35.980 ـ«يرماک» در کنار رودخانه «ايرتيش» چادر زد 00:34:41.500 --> 00:34:45.500 اما «کوچوم» تمام راه آن ها را دنبال کرده بود 00:34:47.980 --> 00:34:50.100 «صداي فرياد» 00:35:08.060 --> 00:35:11.420 گفته مي شود «يرماک» براي فرار به رودخانه زد 00:35:12.900 --> 00:35:16.980 اما زره سنگينش او را غرق کرد 00:35:19.620 --> 00:35:23.900 هديه «ايوان»، «يرماک» را غرق کرد 00:35:26.380 --> 00:35:27.900 00:35:33.860 --> 00:35:37.100 پيروزي «کوچوم» ديري نپاييد 00:35:39.620 --> 00:35:43.660 پس از «يرماک»، سيلي مهارناپذير از ساکنان و مهاجمان روس 00:35:43.660 --> 00:35:46.180 به سمت سيبري سرازير شد 00:35:49.700 --> 00:35:55.060 ظرف 60 سال، روس ها 4000 مايل در خاک آسيا پيش رفتند 00:35:55.060 --> 00:35:57.420 و به کرانه اقيانوس آرام رسيدند 00:35:59.660 --> 00:36:02.020 سيبري ديگر جزء روسيه بود 00:36:06.740 --> 00:36:11.300 تصور روسيه امروز بدون سيبري ممکن نيست 00:36:11.300 --> 00:36:15.740 اگر سيبري نبود روسيه صرفا يک کشور ديگر از کشورهاي اروپاي شرقي بود 00:36:15.740 --> 00:36:22.020 از لحاظ منابع، 80 درصد گاز و زغال سنگ روسيه 00:36:22.020 --> 00:36:28.180 و 90% منابع نفت اين کشور در سيبري قرار گرفته 00:36:28.180 --> 00:36:31.020 که منبع قدرت نوين اين کشوره 00:36:34.100 --> 00:36:39.100 اما اروپايي ها در برخورد با کشورهايي با فرهنگ هاي پيشرفته تر 00:36:39.100 --> 00:36:42.140 دردسرهاي خيلي بيشتري داشتند 00:36:52.700 --> 00:36:55.100 ژاپن اين شانس را داشت که قدرت خود را 00:36:55.100 --> 00:36:58.420 در سراسر جهان گسترش دهد 00:36:58.420 --> 00:37:00.980 درست مثل کشورهاي اروپايي 00:37:02.860 --> 00:37:05.460 ولي ژاپن به اين شانس جواب منفي داد 00:37:09.740 --> 00:37:14.460 عجيب است؛ اما در اين مورد بايد از دين اروپايي ها تشکر کنيم 00:37:21.940 --> 00:37:25.620 ژاپني ها از زمان مسافرت کشيشهاي يسوعي از پرتغال به اين کشور در 1549 00:37:25.620 --> 00:37:31.280 در حال گرويدن به مسيحيت بودند 00:37:32.340 --> 00:37:34.780 در اوايل دهه 1600 00:37:34.780 --> 00:37:39.500 حداقل يک چهارم جمعيت يک ميليوني ژاپن مسيحي کاتوليک بودند 00:37:40.940 --> 00:37:42.940 در آن حال سوعي ها حتما فکر مي کردند 00:37:42.940 --> 00:37:46.060 که به تبديل ژاپن به يک کشور کاتوليک نزديک شده اند.ـ 00:37:46.060 --> 00:37:50.940 و نقش آنها به عنوان دلال، نقش موثري هم بود 00:37:55.460 --> 00:37:58.060 آوريل سال 1600 00:37:58.060 --> 00:38:00.420 قلعه اوساکا 00:38:01.940 --> 00:38:06.260 يک انگليسي به نام «ويليام آدامز» که از سانحه کشتي نجات يافته بود 00:38:06.260 --> 00:38:10.580 نزد قدرتمندترين افسر ژاپن آورده شد؛ شخصي به نام 00:38:10.580 --> 00:38:12.460 «تکوگاوا ئيه‌ياسو» 00:38:14.460 --> 00:38:16.540 يسوعي ها هم شاهد اين ماجرا بودند 00:38:18.260 --> 00:38:24.180 آنها آماده خوشامدگويي به يک انگليسي پروتستان مرتد نبودند 00:38:24.180 --> 00:38:28.140 يسوعي ها يک مشاوره مسيحي خوب به افسر ژاپني پيشنهاد دادند:ـ 00:38:28.140 --> 00:38:30.260 کشيدن «آدامز» به صليب 00:38:30.260 --> 00:38:35.780 ولي از خوش شانسي «آدامز»، «ئيه‌ياسو» مشاوره آنها را ناديده گرفت 00:38:37.980 --> 00:38:42.980 ـ«ئيه‌ياسو» مردي روشنفکر 00:38:42.980 --> 00:38:44.420 و در خصوص جهان بيرون کنجکاو بود 00:38:45.820 --> 00:38:50.500 داستانهاي هيجان انگيز «آدامز» در خصوص سفر دو ساله اش در راه ژاپن 00:38:50.500 --> 00:38:54.740 «ئيه‌ياسو» را فريفته و مجذوب خود کرد 00:38:54.740 --> 00:38:57.580 00:38:59.700 --> 00:39:01.820 00:39:03.740 --> 00:39:08.460 خيلي زود «ئيه‌ياسو» به تدريس «آدامز»، رياضي و هندسه آموخت 00:39:08.460 --> 00:39:12.060 او به شدت براي داشتن ناوگان اقيانوس پيماي خود اشتياق داشت 00:39:12.060 --> 00:39:15.660 و «آدامز» که در نبرد با «آرمادا» در خدمت «درک» کار کرده بود 00:39:15.660 --> 00:39:17.500 مهارتهاي لازم براي اين کار را داشت 00:39:17.500 --> 00:39:21.260 تحت سرپرستي «آدامز»، ژاپني ها دو نمونه عالي 00:39:21.260 --> 00:39:25.540 از کشتي هاي جهان پيماي اروپايي ساختند 00:39:25.540 --> 00:39:29.700 طولي نکشيد که «ئيه‌ياسو» به شدت محتاج «آدامز» شد 00:39:29.700 --> 00:39:33.740 آن قدر که به «آدامز» گفت ديگر نخواهد توانست ژاپن را ترک کند 00:39:38.860 --> 00:39:45.460 در 1603، «ئيه‌ياسو» «شوگان» ژاپن شد؛ يعني فرمانده نظامي تمام ژاپن 00:39:45.460 --> 00:39:48.500 و به «آدامز» افتخاري اعطا کرد 00:39:48.500 --> 00:39:52.740 که هيچ خارجي ديگري قبل و بعد از آن اين افتخار را نيافت 00:39:54.140 --> 00:39:57.140 او به «آدامز» مقام سامورائي داد 00:39:57.140 --> 00:40:00.340 00:40:00.340 --> 00:40:03.460 ـ«ويليام آدامزِ راهنما» مرده بود 00:40:04.580 --> 00:40:08.900 ـ«سامورائي مينورا آنجين» متولد شده بود 00:40:09.940 --> 00:40:14.340 بر خلاف احترامي ک ميان «ئيه‌ياسو» و «آدامز» بود 00:40:14.340 --> 00:40:19.580 صبر ژاپني ها از مسيحيان در شرف لبريز شدن بود 00:40:19.580 --> 00:40:21.580 يسوعي ها کمک کرده بودند 00:40:21.580 --> 00:40:24.540 تا يک امپراطوري تجاري براي پرتغال و اسپانيا بنا شود 00:40:25.740 --> 00:40:27.300 ولي هدف عميق تر آنها 00:40:27.300 --> 00:40:30.100 ساخت امپراطوري اي براي کليساي کاتوليک بود 00:40:35.900 --> 00:40:41.180 در 1615، کاتوليکهاي ژاپن در انقلابي بر عليه «ئيه‌ياسو» مشارکت کردند 00:40:41.180 --> 00:40:43.220 در جريان محاصره قلعه اوساکا 00:40:43.220 --> 00:40:47.820 فرمانده برافروخته، 40 هزار تن از آنان را قتل عام کرد 00:40:50.380 --> 00:40:53.340 و يسوعي ها از ژاپن رانده شدند 00:40:54.740 --> 00:40:58.340 مسيحيت ممنوع و خارجي ها اخراج شدند 00:40:58.340 --> 00:41:02.220 ژاپني ها از رفتن به خارج کشور منع شدند 00:41:02.220 --> 00:41:04.060 مجازات خروج از کشور اعدام بود.ـ 00:41:04.060 --> 00:41:07.060 از اين تاريخ به بعد، کشتي هاي ژاپني 00:41:07.060 --> 00:41:09.700 با يک سوراخ خاص در پاشنه کشتي ساخته مي شدند 00:41:09.700 --> 00:41:12.260 تا اگر فاصله زيادي از ساحل دريا گرفتند 00:41:12.260 --> 00:41:14.740 آب آنها را واژگون کند.ـ 00:41:14.740 --> 00:41:18.380 اين کشتي ها را براي فواصل نزديک به خشکي ساخته بودند 00:41:18.380 --> 00:41:21.100 کنجکاوي در خصوص جهان بيرون 00:41:21.100 --> 00:41:24.380 که «ويليام آدامز» با «ئيه‌ياسو» در خصوص آن صحبت مي کردند 00:41:24.380 --> 00:41:27.380 جاي خود را به «ساکوکو» داده بود 00:41:27.380 --> 00:41:31.340 ـ«ساکوکو» يعني «کشور بسته» 00:41:38.540 --> 00:41:43.100 ژاپن تا بيش از 200 سال بعد بسته باقي ماند 00:41:43.100 --> 00:41:47.300 اروپايي ها تمام احتمالات موجود براي تجارت با ژاپن را 00:41:48.780 --> 00:41:51.540 با اصرارشان بر مسيحيت خراب کرده بودند 00:41:54.860 --> 00:41:58.380 بسياري مردم اين حرکت ژاپن رو 00:41:58.380 --> 00:42:00.900 به هم کوبيدن در خروجي به جهان بيرون مي دونستند 00:42:00.900 --> 00:42:04.140 و اون رو يک اشتباه بزرگ تاريخي محسوب مي کردند:ـ 00:42:04.140 --> 00:42:05.620 ـ«چه مسخره!»ـ 00:42:05.620 --> 00:42:07.300 «تو همين دوران بريتانيا به پيشروي‌ش ادامه داد» 00:42:07.300 --> 00:42:10.260 ـ«و يه امپراطوري جهاني تشکيل داد»ـ 00:42:10.260 --> 00:42:13.740 اما يه جور ديگه هم ميشه به قضيه نگاه کرد 00:42:13.740 --> 00:42:20.820 سياست کشور بسته به ژاپني ها 250 سال صلح هديه داد 00:42:20.820 --> 00:42:24.060 اثري از تفنگ باقي نماند 00:42:24.060 --> 00:42:26.060 خبري از بيماريهاي مسري 00:42:26.060 --> 00:42:27.780 که ديگر کشورها را مي گرفت، نبود 00:42:27.780 --> 00:42:31.980 و بالاتر از همه، قوت گرفتن فرهنگ ژاپني 00:42:31.980 --> 00:42:36.340 ـ«ژاپنيت» ژاپن، ساختمونهاش، غذاش 00:42:36.340 --> 00:42:38.540 ذائقه ش، هنرش 00:42:38.540 --> 00:42:42.380 واقعا بيشتر از همه از اين دوره نشات مي گيره 00:42:42.380 --> 00:42:46.180 بنابراين، اگر بگيم اين مورد يک اشتباه تاريخي بود، 00:42:46.180 --> 00:42:47.860 بايد بگيم اشتباهات بدتري هم بوده 00:42:51.340 --> 00:42:54.820 نخستين انگليسي که فرهنگ ژاپن را پذيرفت 00:42:54.820 --> 00:42:58.060 يعني «ويليام آدامز» هنوز هم با علاقه در خاطر ژاپني ها مانده است 00:42:58.060 --> 00:43:03.100 اين بناي يادبود در بخشي از توکيو قرار گرفته که نام آن «آن جين چو» است 00:43:03.100 --> 00:43:06.420 يادمان «آن جين سان»؛ آقاي راهنما 00:43:09.460 --> 00:43:14.780 اما عقب نشيني ژاپن رشد مبادلات جهاني را متوقف نکرد 00:43:15.940 --> 00:43:17.940 که کارآفرينان اروپايي مهيا کرده بودند متوقف نکرد 00:43:17.940 --> 00:43:21.540 راه جديد و کارآمد آنها براي پول درآوردن: شرکت‌ها 00:43:21.540 --> 00:43:23.620 رقابت بين اين شرکتها فقط باعث افزايش رقابت 00:43:23.620 --> 00:43:26.540 براي کالاهاي نادر و نامتعارف مي شد 00:43:27.660 --> 00:43:29.900 زنجبيل، ميخک 00:43:29.900 --> 00:43:32.900 دارچين، دورتادور دنيا جا به جا مي شد 00:43:32.900 --> 00:43:35.500 و بازرگانان رو پولدار مي کرد 00:43:35.500 --> 00:43:37.460 اما يک نوع ادويه وجود داشت 00:43:37.460 --> 00:43:41.140 که از بازار اروپا گرفته تا هند، همه جا به شدت گرون بود 00:43:41.140 --> 00:43:43.220 و بر همه ادويه ها ممتاز بود 00:43:43.220 --> 00:43:46.340 اين ادويه که گفته مي شد دواي طاعونه 00:43:46.340 --> 00:43:48.220 ـ«جوز» نام داشت 00:43:49.820 --> 00:43:54.020 جوز فقط در چند جزيره کوچولو 00:43:54.020 --> 00:43:58.220 بين بورونئو و گينه نو پرورش پيدا مي کرد که اسم اون جزاير بود 00:43:59.700 --> 00:44:01.580 جزاير باندا 00:44:07.060 --> 00:44:10.100 هلندي ها کنترل نه جزيره از اين ده حزيره را 00:44:10.100 --> 00:44:13.380 به واسطه دژ، کشتي و هزاران نفر سرباز در دست داشتند 00:44:13.380 --> 00:44:17.100 اما انگليسي ها فقط کنترل يک جزيره را در دست داشتند 00:44:17.100 --> 00:44:19.180 اولين مستعمره آنها 00:44:19.180 --> 00:44:21.180 جزير «رون»ـ 00:44:22.860 --> 00:44:26.580 اين جزيره هنوز هم شبيه به همان چيزي است که در سال 1600 بود: يک نوار به طول دو مايل 00:44:26.580 --> 00:44:28.700 که پوشيده از تپه ها و درختهاي جوز است 00:44:28.700 --> 00:44:30.060 اما در آن روزها 00:44:30.060 --> 00:44:34.420 با پول يک کيسه جوز مي توانستيد يک خانه شهري در لندن در بريتانيا بخريد 00:44:38.060 --> 00:44:42.260 ـ«رون» در اختيار اولين شرکت جند مليتي دنيا بود:ـ 00:44:42.260 --> 00:44:45.460 شرکت لندني هند شرقي 00:44:45.460 --> 00:44:48.700 در جولاي 1617، وظيفه «ناتانائيل کورت‌هوپ» آن بود 00:44:48.700 --> 00:44:52.260 که جزيره را در رقابت با هلندي ها حفظ کند 00:44:52.260 --> 00:44:56.140 او توپ خود را در شکافي بين دو صخره جا داد 00:44:56.140 --> 00:44:57.940 دو کشتي داشت 00:44:57.940 --> 00:45:01.260 در حالي که شرکت رقيبش، شرکت هلندي هند شرقي، يک دوجين کشتي داشت 00:45:04.260 --> 00:45:07.580 اين تجارت شبيه به يک نبرد سنتي دريايي است 00:45:07.580 --> 00:45:10.940 نوعي واقعا خصمانه از اکتساب يک شرکت 00:45:15.220 --> 00:45:18.460 شرکت هلندي هند شرقي 00:45:18.460 --> 00:45:21.820 در تجارت جهاني جوز و ديگر ادويه جات يک حقه داشت 00:45:21.820 --> 00:45:24.220 آينده از آن هلند بود 00:45:24.220 --> 00:45:28.060 از انصاف نگذريم، هلندي ها هم مثل بريتانيايي ها خوب زيرآبي مي رفتند 00:45:33.060 --> 00:45:37.300 مرکز فرماندهي شرکت هلندي هند شرقي، آمستردام بود 00:45:37.300 --> 00:45:38.780 شرکت VOC 00:45:38.780 --> 00:45:41.580 هلندي ها در تجارت ادويه آسيايي، با يک منطق خوب 00:45:41.580 --> 00:45:44.700 پرتغالي ها و اسپانيايي ها را پشت سر گذاشتند 00:45:44.700 --> 00:45:49.940 بر خلاف پادشاهان اسپانيايي که ثروتشان را به باد دادند،ـ 00:45:49.940 --> 00:45:52.980 هلندي ها در قالب «شرکت»ها با يکديگر متحد شدند 00:45:52.980 --> 00:45:57.540 و درآمدهايشان را دوباره سرمايه گذاري کردند: کشتي هاي بيشتر، اکتشافات بيشتر 00:45:57.540 --> 00:46:02.180 در مدت کوتاهي، آنها صاحب بزرگترين ناوگان دريايي بر روي کره زمين شدند 00:46:05.340 --> 00:46:08.020 از آنجا که در جزيره «رون» آب آشاميدني فقط از طريق باران تامين مي شد،ـ 00:46:08.020 --> 00:46:12.940 يک کشتي انگليسي براي جمع آوري آب باران به ماموريت فرستاده شد 00:46:15.060 --> 00:46:16.660 اما اين کشتي را گرفتند 00:46:20.460 --> 00:46:25.780 در آخر، تعدادي از افراد «کورت‌هوپ» با آخرين کشتي باقيمانده، از جزيره رفتند 00:46:27.980 --> 00:46:31.420 تنها ابزار فرار از دست رفته بود 00:46:36.820 --> 00:46:39.980 اين بن بست تا ماهها بعد برقرار بود 00:46:51.500 --> 00:46:56.300 تا اين که ناگهان يک هلندي که ناوگان هلند را ترک کرده بود، ظاهر شد 00:46:56.300 --> 00:46:59.060 و درخواست کرد از او محافظت کنند 00:46:59.060 --> 00:47:00.260 تفنگهارو بياريد پايين 00:47:01.780 --> 00:47:03.740 علي رغم نگراني افراد،ـ 00:47:05.340 --> 00:47:07.500 ـ«کورت‌هوپ»، فراري هلندي را پذيرفت 00:47:10.780 --> 00:47:16.180 انگليسي ها سه سال ديگر هم با آت و آشغال و آب باران سر کردند 00:47:16.180 --> 00:47:21.700 و در تمام اين مدت، فراري هلندي هم ساکت با آنها زندگي مي کرد.ـ 00:47:21.700 --> 00:47:25.420 تا اين که «کورت‌هوپ» پيامي دريافت کرد.ـ 00:47:26.820 --> 00:47:31.100 اين پيام از سوي ساکنان بومي جزيره باندا بود که پيشنهاد جنگ با هلندي ها را مي دادند 00:47:32.180 --> 00:47:35.620 در شب هجده اکتبر 1620 00:47:35.620 --> 00:47:38.060 J«کورت‌هوپ» براي ملاقات با شورشي ها سوار قايق شد 00:47:44.420 --> 00:47:51.260 و فراري هلندي بالاخره فرصتي يافت تا در ماموريت جاسوسي خود حرکت موثري انجام دهد 00:48:00.780 --> 00:48:03.740 هلندي ها منتظر «کورت‌هوپ» بودند 00:48:08.100 --> 00:48:10.900 00:48:24.500 --> 00:48:27.340 ديگر کسي «ناتانائيل کورت‌هوپ» را نديد 00:48:35.060 --> 00:48:38.180 انگليسي ها که تمام رهبرانشان را از دست داده بودند، تسليم شدند 00:48:43.060 --> 00:48:46.580 تجارت انگليسي ها در بازار جوز، به پايان رسيد 00:48:46.580 --> 00:48:48.900 و شرکت هلندي هند شرقي در مسير خود 00:48:48.900 --> 00:48:52.300 براي تبديل به بزرگترين شرکت بازرگاني جهان، پيش رفت 00:48:59.580 --> 00:49:02.340 اما ايستادگي قهرمانانه «ناتانائيل کورت‌هوپ»ـ 00:49:02.340 --> 00:49:05.660 در اولين مستعمره بريتانيا 00:49:05.660 --> 00:49:08.260 يک دستاورد نهايي داشت 00:49:08.260 --> 00:49:11.620 در آخر کار، وقتي بريتانيايي ها و هلندي ها به يک معاهده صلح رضايت دادند 00:49:11.620 --> 00:49:15.060 بريتانيايي ها مي توانستند در مقابل واگذاري حقوق مربوط به جزيره «رون»ـ 00:49:15.060 --> 00:49:18.100 چيز ديگري از هلندي ها بخواهند 00:49:18.100 --> 00:49:23.420 چيزي که بريتانيايي ها از اين طريق به دست آوردند 00:49:23.420 --> 00:49:27.260 يه جزيره کوچيک ديگه در اون سوي دنيا بود؛ که بهش مي گيم «منهتن»ـ 00:49:28.540 --> 00:49:33.060 منهتن امروز هم مقادير مشخصي از سرمايه داري در خود دارد 00:49:40.340 --> 00:49:43.780 در هلند، ثروت ناشي از تجارت ادويه 00:49:43.780 --> 00:49:46.300 طبقه‌اي جديد از مردم ايجاد کرده بود:ـ 00:49:46.300 --> 00:49:48.140 طبقه متوسط 00:49:48.140 --> 00:49:52.140 و وقتي ثروتمندان به دنبال نمادهايي براي خودشان مي گشتند...ـ 00:49:52.140 --> 00:49:53.780 فشن 00:49:53.780 --> 00:49:55.380 تابلوهاي نقاشي 00:49:55.380 --> 00:49:56.780 ظروف چيني 00:49:56.780 --> 00:50:00.500 در اول فوريه 1637 00:50:00.500 --> 00:50:04.180 يک تاجر هلندي منسوحات، به نام «پيتر وينانتس»ـ 00:50:04.180 --> 00:50:09.220 خانواده بزرگ خود را براي صرف ناهار به خانه خود در «هارلم» دعوت کرده بود 00:50:11.180 --> 00:50:13.860 موضوع صحبت هاي آن روز 00:50:13.860 --> 00:50:17.540 آخرين مد روز بود؛ گل لاله 00:50:17.540 --> 00:50:21.020 «تکلم به زبان هلندي» 00:50:21.020 --> 00:50:25.140 اين روند توسط عده اي ابرثروتمند ممتاز آغاز شد 00:50:25.140 --> 00:50:29.580 که دلباخته رنگ و لعاب و خط و خطوط گل لاله شده بودند؛ 00:50:29.580 --> 00:50:31.620 گلي که قرنهاي متمادي 00:50:31.620 --> 00:50:34.900 مورد تحسين مردم قرار داشت 00:50:34.900 --> 00:50:39.940 نادرترين و گران ترين گلهاي لاله، آنهايي بودند که رنگهاي ديوانه کننده اي داشتند 00:50:39.940 --> 00:50:42.900 و به خاطر وجود يک ويروس در پياز گل، خطوطي روي گلبرگهايشان وجود داشت 00:50:42.900 --> 00:50:48.180 آدم هيچ وقت نمي داند که يک نقص (ژنتيکي) زيبا 00:50:48.180 --> 00:50:49.660 اين همه مي ارزد 00:50:51.300 --> 00:50:56.460 هلندي ها شروع به خريد پياز گل لاله کردند؛ انگار که بليط بخت آزمايي باشد 00:50:58.460 --> 00:51:01.940 آنها در حدس زدن آينده خيلي ماهر بودند 00:51:01.940 --> 00:51:04.340 بازرگانان هلندي در آمستردام 00:51:04.340 --> 00:51:09.220 اولين بازار سهام را در 1607 بنا نهاده بودند 00:51:09.220 --> 00:51:11.780 اما بازار پرسروصداي پياز گل لاله 00:51:11.780 --> 00:51:14.860 باعث مي شد همه بتوانند پولدار شوند 00:51:16.700 --> 00:51:19.860 در جريان صرف ناهار، «هندريک يان وينانتس»ـ 00:51:19.860 --> 00:51:22.060 به «گيترويت شوت» پيشنهاد داد 00:51:22.060 --> 00:51:25.420 که يک پوند پياز گل لاله از «هندريک» بخرد 00:51:25.420 --> 00:51:29.380 و در مقابل 1400 فلورين بپردازد؛ يعني پول يک خانه را 00:51:29.380 --> 00:51:32.340 «تکلم به هلندي» 00:51:32.340 --> 00:51:35.620 ـ«گيرتوت» بي ميل بود. اما وسوسه شد 00:51:41.660 --> 00:51:46.780 هلندي ها در تمام اروپا به عشق به قمار معروف يودند 00:51:46.780 --> 00:51:50.860 و بازار گل لاله به نظر قمار مزمئني مي آمد. قيمتها هر روز بالا مي رفت 00:51:50.860 --> 00:51:54.460 فروش گل لاله معمولا در اتاق پشتي ميخانه ها انجام مي شد 00:51:54.460 --> 00:51:58.860 مثل ميخانه «گلدن گريپ» در «هارلم»ـ 00:51:58.860 --> 00:52:03.340 هر دور فروش با سرو يک دور شراب آغاز مي شد 00:52:03.340 --> 00:52:05.180 که پولش را فروشنده مي داد 00:52:05.180 --> 00:52:08.900 00:52:09.940 --> 00:52:13.740 بسياري از خريداران پولي براي پرداخت در مقابل پياز گل نداشتند 00:52:13.740 --> 00:52:16.420 آنها براي خريد، فقط برگه هاي سند بدهکاري رد و بدل مي کردند 00:52:17.700 --> 00:52:21.220 هر چه بيشتر مست مي شدند، قيمت ها بيشتر بالا مي رفت 00:52:25.100 --> 00:52:28.900 اين اولين حباب قيمتي بزرگ جهان بود 00:52:28.900 --> 00:52:33.220 قيمت يک پوند پياز لاله به قيمت يک خانه، 00:52:33.220 --> 00:52:35.820 بعد به قيمت يه مزرعه و بعد به قيمت دو تا کشتي رسيد 00:52:35.820 --> 00:52:37.940 اين تجار به نظر عاقل مي اومدند 00:52:37.940 --> 00:52:41.580 اما اسير نوعي بي نظمي مغزي شده بودند 00:52:41.580 --> 00:52:45.300 و هوس لاله (توليپ مانيا) گرفته بودند 00:52:49.180 --> 00:52:51.620 ـ«گيرترويت» هنوز داشت ترديد مي کرد 00:52:51.620 --> 00:52:54.660 تا اين که مهمان ديگري به نام «ياکوب د بلاک»ـ 00:52:54.660 --> 00:52:57.460 پيشنهاد کرد که براي مدت 8 روز، ضامن «گيرترويت» باشد 00:52:57.460 --> 00:52:59.140 تا اون پول مورد نياز را جمع کند 00:52:59.140 --> 00:53:01.340 «تکلم به هلندي» 00:53:05.220 --> 00:53:08.580 بالاخره، با اين ترتيباتي که هر ريسکي را از بين مي برد...ـ 00:53:08.580 --> 00:53:11.220 «تکلم به زبان هلندي» 00:53:14.740 --> 00:53:21.020 مهمان ديگري به «گيرترويت» پيشنهاد داد که با 100 فلورين سود در همان محل 00:53:21.020 --> 00:53:24.420 پيازهاي لاله را به او بفروشد 00:53:24.420 --> 00:53:27.180 «تکلم به زبان هلندي» 00:53:29.780 --> 00:53:32.900 اما ضامن «گيرترويت» و همسر او 00:53:32.900 --> 00:53:35.340 او را راضي کردند که لاله ها را نفروشد 00:53:35.340 --> 00:53:38.300 آنها مي دانستند که اکر «گيرترويت» نتواند به موقع قرض آنها را پس بدهد 00:53:38.300 --> 00:53:42.380 لاله ها با قيمت هشت روز قبل به آنها مي رسد.ـ 00:53:42.380 --> 00:53:47.900 و با توجه به قيمت لاله که هر ساعت بالاتر مي رفت ...ـ 00:53:47.900 --> 00:53:50.780 «تکلم به زبان هلندي» 00:53:50.780 --> 00:53:53.620 ـ«د بلاک» مي توانست ثروتي به جيب بزند 00:54:06.860 --> 00:54:09.860 دو روز بعد، قيمت لاله هنوز در حال افزايش بود 00:54:09.860 --> 00:54:13.180 پول و شراب مثل هميشه در جريان بودند 00:54:13.180 --> 00:54:18.260 تا اين که يک فروشنده سعي کرد يک پوند گل «ويته کورونن» بفروشد 00:54:18.260 --> 00:54:19.900 پياز گل تاج سفيد 00:54:19.900 --> 00:54:23.820 و قيمت اوليه را 1250 فلورين پيشنهاد داد 00:54:24.940 --> 00:54:27.380 که اتفاقي مرموز افتاد 00:54:27.380 --> 00:54:30.460 هيچ خريداري وجود نداشت 00:54:30.460 --> 00:54:32.900 او پيشنهاد 1200 فلورين را داد 00:54:34.340 --> 00:54:36.620 1150؟ 00:54:37.740 --> 00:54:39.700 1100 00:54:44.180 --> 00:54:45.500 1000؟ 00:54:55.260 --> 00:54:57.300 تب شکسته بود 00:54:57.300 --> 00:54:59.340 صبر بيدار شده بود 00:54:59.340 --> 00:55:02.340 کمتر افرادي بودند که واقعا به پياز لاله احتياج داشته باشند 00:55:02.340 --> 00:55:05.780 آنها فقط مي خواستند پيارها را بخرند تا به کس ديگري بفروشند 00:55:05.780 --> 00:55:09.420 لذا از لحظه اي که اطمينان خريداران زير سئوال رفت 00:55:09.420 --> 00:55:12.940 و مستي خوشبيني تموم شد،ـ 00:55:12.940 --> 00:55:15.500 همه با بيچارگي به دنبال اين افتادند که از دست پيازها خلاص شن 00:55:15.500 --> 00:55:17.340 فروش! فروش! فروش! 00:55:17.340 --> 00:55:20.700 اين چيزيه که در همه حبابهاي قيمتي اتفاق مي افته 00:55:20.700 --> 00:55:23.820 چه در وال استريت و چه در حباب دات کام 00:55:23.820 --> 00:55:25.820 همه آنها يک جور تموم ميشن 00:55:25.820 --> 00:55:27.420 مي ترکند!ـ 00:55:30.060 --> 00:55:34.140 بازار لاله ظرف فقط چهار روز فرو ريخت 00:55:36.580 --> 00:55:38.540 00:55:38.540 --> 00:55:40.780 خانواده «وينانتس» به سرعت يک وکيل گرفتند 00:55:40.780 --> 00:55:42.980 هر کس داستان خودش را مي گفت 00:55:42.980 --> 00:55:46.260 در مورد اينکه در جريان ناهار آن روز کي به کي چه قولي داد 00:55:46.260 --> 00:55:50.900 ـ«ياکوب د بلاک» و همسرش پيشنهاد کمک به «گيرترويت» رو منکر شدند 00:55:50.900 --> 00:55:54.500 ـ«گيرترويت» با پيازهاي گل تنها ماند 00:55:54.500 --> 00:55:59.100 ما نمي دانيم که او گل دادن آن پيازهاي لاله را ديد يا نه 00:56:09.900 --> 00:56:13.700 اما «توليپ مانيا» سيستم هلندي ها رو خراب نکرد 00:56:13.700 --> 00:56:17.220 خريد و فروش سهام و ايده شراکت و مبادله 00:56:17.220 --> 00:56:19.900 و هوس حدس زدن آينده 00:56:19.900 --> 00:56:22.020 که امروز بهش مي گيم «کپيتاليسم»ـ 00:56:22.020 --> 00:56:26.820 کپيتاليسم از امپراطوري هاي اروپايي خيلي بيشتر دووم آورد 00:56:26.820 --> 00:56:28.980 و بي نهايت بيشتر از طلا و نقره اي ارزش پيدا کرد 00:56:28.980 --> 00:56:32.460 که اروپايي ها غارت کردند 00:56:32.460 --> 00:56:34.580 اين داتسان از اينجا شروع شد 00:56:34.580 --> 00:56:36.940 داستان لاله ها چي شد؟ 00:56:36.940 --> 00:56:40.660 هلندي ها آن بازار را به يک بازار صادراتي تبديل کردند 00:56:40.660 --> 00:56:43.100 و تا امروز آن را در اختيار دارند 00:56:48.980 --> 00:56:51.740 در کمتر از يک و نيم قرن 00:56:51.740 --> 00:56:55.900 اروپايي ها از دزدي دريايي به سازمانهاي خصوصي رسيدند 00:56:55.900 --> 00:56:57.740 آنها بر ضد کليسا قيام کردند 00:57:00.220 --> 00:57:02.460 بازار جهاني را قبضه کردند 00:57:02.460 --> 00:57:05.100 و برخي از آنها پولدار شدند 00:57:05.100 --> 00:57:07.300 حالا اين تغييرات 00:57:07.300 --> 00:57:10.220 آثار ناخواسته اي بر سرتاسر جهان مي گذاشت 00:57:11.260 --> 00:57:14.580 در قسمت بعد «تاريخ جهان»ـ 00:57:14.580 --> 00:57:16.260 پادشاهي ها واژگون مي شوند ...ـ 00:57:17.940 --> 00:57:19.980 برده ها قيام مي کنند...ـ 00:57:22.900 --> 00:57:26.900 دارو و فناوري زندگي ميليونها نفر را بهبود مي بخشد.ـ 00:57:26.900 --> 00:57:29.580 «عصر روشنگري» 00:57:29.580 --> 00:57:31.540 عصر انقلاب 00:57:33.340 --> 00:57:37.300 اگر ميخايد بدونيد چطور اطلاعات تاريخي رو به دست مياريم 00:57:37.300 --> 00:57:41.940 مي تونيد يه کتابچه مجاني سفارش بديد به اسم «چطور مي فهمند؟»ـ 00:57:41.940 --> 00:57:46.900 با شماره 0845 366 0255 تماس بگيريد 00:57:46.900 --> 00:57:52.020 سر بزنيدbbc.co.uk/history يا به آدرس 00:57:52.020 --> 00:57:55.100 دنبال کنيد«Open University» و لينکها رو براي رسيدن به 00:57:55.140 --> 00:58:05.180 ..:: کانال تلگرام و اینستاگرام بلبل جان ::.. .:: Telegram: @bollbolljan ::. .:: Instagram: @bollbolljan_Com ::. 00:58:05.204 --> 00:58:15.204 بلبل جان مرجع دانلود فيلم و سريال با زيرنويس چسبيده ‏.:: www.bolboljan.net ::.